Bộ Nội vụ đã xây dựng và đang xin ý kiến về Dự thảo Thông tư ban hành các quy trình kiểm định đối với thang máy, thang cuốn, vận thăng thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ.
Ban hành kèm theo Thông tư các quy trình kiểm định đối với thang máy, thang cuốn, vận thăng thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ là 04 quy trình kiểm định thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Nội vụ, cụ thể như sau:
- Quy trình kiểm định thang máy chở người (Ký hiệu: QTKĐ IV.1: 2026/BNV);
- Quy trình kiểm định thang máy chở hàng (Ký hiệu: QTKĐ IV.2: 2026/BNV);
- Quy trình kiểm định thang cuốn, băng tải chở người (Ký hiệu: QTKĐ IV.3: 2026/BNV).
- Quy trình kiểm định vận thăng nâng người (Ký hiệu: QTKĐ IV.4: 2026/BNV).
Kiểm định an toàn bất thường là trường hợp kiểm định lần đầu hay kiểm định định kỳ vẫn còn hiệu lực nhưng phải tiến hành kiểm định lại. Hoạt động này diễn ra đột xuất và không theo một chu kỳ nhất định.
Theo quy định hiện hành, kiểm định kỹ thuật an toàn bất thường chủ yếu được thực hiện sau khi thiết bị được sửa chữa, nâng cấp, cải tạo có ảnh hưởng đến tình trạng kỹ thuật an toàn hoặc khi có yêu cầu của cơ sở, cơ quan có thẩm quyền.
Tại dự thảo mới, cách tiếp cận này được điều chỉnh theo hướng rõ hơn, gắn trực tiếp với các yếu tố có thể làm thay đổi trạng thái an toàn của thiết bị. Cụ thể:
Thang máy chở người: đĐ xuất bổ sung kiểm định bất thường sau tai nạn, sự cố
Đối với các trường hợp kiểm định bất thường, thay vì liệt kê các trường hợp được xem là “sửa chữa quan trọng” như quy định hiện hành tại QTKĐ: 02-2021/BLĐTBXH, Dự thảo Quy trình kiểm định thang máy chở người QTKĐ IV.1: 2026/BNV phân loại theo nhóm tác động:
- Thay đổi thông số kỹ thuật cơ bản;
- Thay đổi hoặc thay thế bộ phận/hệ thống an toàn quan trọng;
- Kiểm định sau sự cố, tai nạn có ảnh hưởng đến tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy;
- Kiểm định theo yêu cầu của cơ sở sử dụng hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Cụ thể, quy định về kiểm định bất thường tại Dự thảo Quy trình kiểm định thang máy chở người QTKĐ IV.1:2026/BNV như sau:
Nội dung quy định hiện hành | Dự thảo sửa đổi |
Kiểm định kỹ thuật an toàn bất thường: Là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn thang máy theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật khi: a) Sau khi sửa chữa, nâng cấp, cải tạo quan trọng có ảnh hưởng tới tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy. Các vấn đề sau được xem là sửa chữa quan trọng: - Sửa chữa làm thay đổi so với thiết kế của nhà sản xuất liên quan đến: - Thay đổi hoặc thay thế: Lưu ý: Các hạng mục, thiết bị thay đổi hoặc thay thế phải có đặc tính, thông số kỹ thuật tương đương với thiết kế của nhà sản xuất thang máy. b) Khi có yêu cầu của cơ sở hoặc cơ quan có thẩm quyền | Kiểm định bất thường: Kiểm định kỹ thuật an toàn bất thường là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn thang máy theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn trong các trường hợp sau: a) Sau khi sửa chữa, nâng cấp, cải tạo làm thay đổi các thông số kỹ thuật cơ bản của thang máy, bao gồm: b) Sau khi thay đổi hoặc thay thế các bộ phận, hệ thống an toàn quan trọng có ảnh hưởng đến tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy, bao gồm: Lưu ý: Các hạng mục, thiết bị thay đổi hoặc thay thế phải có đặc tính và thông số kỹ thuật tương đương hoặc cao hơn yêu cầu của thiết kế ban đầu và phù hợp với quy định của nhà sản xuất. c) Sau khi xảy ra sự cố, tai nạn có khả năng ảnh hưởng đến tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy. |
Có thể thấy, điểm đáng chú ý nhất là dự thảo đã bổ sung trường hợp kiểm định bất thường sau khi xảy ra sự cố, tai nạn hoặc tình huống bất thường có khả năng ảnh hưởng đến tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy.
Đây là nội dung quan trọng, bởi sau tai nạn hoặc sự cố, thiết bị có thể phát sinh hư hỏng, sai lệch hoặc suy giảm an toàn mà mắt thường hoặc hoạt động sửa chữa thông thường chưa thể đã đánh giá đầy đủ.
Việc bổ sung quy định này giúp tránh tình trạng thang máy được đưa trở lại sử dụng chỉ sau khi khắc phục sự cố riêng lẻ, nhưng chưa được kiểm tra tổng thể về điều kiện an toàn.
Hiện trường vụ trượt cáp thang máy khiến 2 người tử vong, xảy ra ngày 25/5/2022 tại ngôi nhà 7 tầng trên địa bàn quận Ba Đình, Hà Nội.
Thang cuốn: Đề xuất bổ sung kiểm định bất thường khi thiết bị quá hạn kiểm định trên 1 năm
Tại Dự thảo Quy trình kiểm định thang cuốn (QTKĐ: 25- 2016/BLĐTBXH), cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung trường hợp kiểm định bất thường gồm: Thay đổi vị trí lắp đặt và yêu cầu của cơ sở sử dụng/cơ quan có thẩm quyền; Điều chỉnh điều kiện phát sinh kiểm định khi thiết bị quá hạn kiểm định trên 01 năm để kiểm soát rủi ro an toàn trong quá trình sử dụng. Cụ thể:
Nội dung quy định hiện hành | Dự thảo sửa đổi |
Kiểm định kỹ thuật an toàn bất thường: Là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn thiết bị theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn trong các trường hợp sau: - Sau khi sửa chữa, nâng cấp, cải tạo có ảnh hưởng tới tình trạng kỹ thuật an toàn của thiết bị; - Sau khi thay đổi vị trí lắp đặt; - Khi có yêu cầu của cơ sở sử dụng hoặc cơ quan có thẩm quyền. | Kiểm định bất thường: Là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn thiết bị theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn trong các trường hợp sau: - Sau khi sửa chữa, nâng cấp, cải tạo thiết bị có ảnh hưởng đến các thông số sau: - Khi có yêu cầu của cơ sở sử dụng hoặc cơ quan có thẩm quyền. - Sau khi hết thời hạn kiểm định trong khoảng thời gian quá 1 năm. |
Bên cạnh bổ sung về kiểm định bất thường, Dự thảo Quy trình kiểm định thang cuốn cũng cập nhật TCVN 6397 theo phiên bản mới hơn (TCVN 6397:2020) để đồng bộ với yêu cầu kỹ thuật hiện hành đối với thang cuốn và băng tải chở người.
Tương tự với Dự thảo Quy trình kiểm định thang máy, Dự thảo Quy trình kiểm định thang cuốn đồng thời bổ sung TCVN 5639:1991 nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác nghiệm thu thiết bị sau lắp đặt.
Thang máy chở hàng: Đề xuất bổ sung kiểm định bất thường sau thời gian ngừng hoạt động liên tục từ 12 tháng trở lên
Tại Dự thảo Quy trình kiểm định thang máy chở hàng (QTKĐ: 23-2016/BLĐTBXH), Bộ Nội vụ bổ sung và cụ thể hóa các trường hợp phát sinh kiểm định theo hướng: Làm rõ các thay đổi làm ảnh hưởng đến thông số kỹ thuật cơ bản của thiết bị; Xác định nhóm bộ phận, hệ thống an toàn quan trọng khi thay đổi hoặc thay thế; Bổ sung các tình huống phát sinh như sự cố, thay đổi vị trí lắp đặt và yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Nội dung quy định hiện hành | Dự thảo sửa đổi |
Kiểm định kỹ thuật an toàn bất thường: Là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn thiết bị theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn khi: - Sau khi sửa chữa, nâng cấp, cải tạo có ảnh hưởng tới tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy. - Khi có yêu cầu của cơ sở hoặc cơ quan có thẩm quyền | Kiểm định bất thường: Là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn thiết bị theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn trong các trường hợp sau: a) Sau khi sửa chữa, nâng cấp, cải tạo làm thay đổi các thông số kỹ thuật cơ bản của thang máy, bao gồm: Tốc độ định mức; Tải trọng định mức; Kích thước cabin; Hành trình hoặc số điểm dừng. b) Sau khi thay đổi hoặc thay thế các bộ phận, hệ thống an toàn quan trọng có ảnh hưởng đến tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy, bao gồm: Lưu ý: Các hạng mục, thiết bị thay đổi hoặc thay thế phải có đặc tính và thông số kỹ thuật tương đương hoặc cao hơn yêu cầu thiết kế ban đầu và phù hợp quy định của nhà sản xuất. c) Sau khi xảy ra sự cố, tai nạn hoặc tình huống bất thường có khả năng ảnh hưởng đến tình trạng kỹ thuật an toàn của thang máy. e) Trước khi đưa thang máy vào hoạt động trở lại sau thời gian ngừng hoạt động liên tục từ 12 tháng trở lên. |
Một điểm bổ sung quan trọng là quy định kiểm định sau sự cố, tai nạn hoặc tình huống bất thường; trường hợp kiểm định trước khi đưa thang máy hoạt động trở lại sau thời gian ngừng hoạt động liên tục từ 12 tháng trở lên.
Quy định này phù hợp với yêu cầu quản lý an toàn theo vòng đời thiết bị, bởi thang máy dù không vận hành vẫn có thể phát sinh suy giảm kỹ thuật do môi trường, bảo quản, hao mòn tự nhiên hoặc thay đổi điều kiện lắp đặt.
Thang máy chở hàng không sử dụng liên tục trong vòng 12 tháng trở lên dù tem kiểm định còn hạn nhưng vẫn sẽ cần phải thực hiện kiểm định bất thường.
Vận thăng nâng người: Đề xuất kiểm định thiết bị không được sử dụng từ 12 tháng trở lên.
Tương tự với thang máy chở hàng, tại Dự thảo Quy trình kiểm định vận thăng nâng người (QTKĐ: 19- 2016/BLĐTBXH), Bộ Nội vụ đề xuất bổ sung kiểm định bất thường với trường hợp thiết bị không sử dụng từ 12 tháng trở lên. Cụ thể;
Nội dung quy định hiện hành | Dự thảo sửa đổi |
Kiểm định kỹ thuật an toàn bất thường: Là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn vận thăng theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn khi: - Sau khi sửa chữa, nâng cấp, cải tạo có ảnh hưởng tới tình trạng kỹ thuật an toàn của thiết bị; - Sau khi thay đổi vị trí lắp đặt; - Khi có yêu cầu của cơ sở sử dụng hoặc cơ quan có thẩm quyền. | Kiểm định bất thường: Là hoạt động đánh giá tình trạng kỹ thuật an toàn thiết bị theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn trong các trường hợp sau: - Sau khi sửa chữa, nâng cấp, cải tạo thiết bị có ảnh hưởng đến các thông số sau: - Sau khi thay đổi vị trí lắp đặt; - Khi có yêu cầu của cơ sở sử dụng hoặc cơ quan có thẩm quyền. - Thiết bị không được sử dụng từ 12 tháng trở lên. |
Có thể thấy, điểm thay đổi quan trọng của dự thảo không chỉ nằm ở việc bổ sung thêm trường hợp kiểm định bất thường, mà còn ở cách diễn đạt và tổ chức lại căn cứ kiểm định.
Thay vì liệt kê dàn trải nhiều hạng mục thiết bị, dự thảo có xu hướng tập trung vào các yếu tố có khả năng tác động trực tiếp đến an toàn vận hành: thông số kỹ thuật cơ bản, hệ thống an toàn quan trọng, sự cố/tai nạn, thay đổi vị trí lắp đặt, quá hạn kiểm định hoặc ngừng hoạt động trong thời gian dài.
Cách tiếp cận này có thể giúp cơ sở sử dụng, đơn vị bảo trì, đơn vị cải tạo và tổ chức kiểm định xác định rõ hơn khi nào thiết bị phải được kiểm định lại ngoài chu kỳ định kỳ. Đồng thời, việc cụ thể hóa các tình huống cũng góp phần hạn chế cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.
