Loạt lô hàng thang máy ‘mắc kẹt’, chờ Danh mục phân loại hàng hóa rủi ro

Hàng lưu kho, thủ tục vẫn nằm chờ

Theo phản ánh gửi tới Hiệp hội Thang máy Việt Nam, từ đầu tháng 7 đến nay, nhiều lô thang máy, thiết bị và bộ phận an toàn thang máy nhập khẩu của doanh nghiệp tại Hà Nội và TP HCM chưa thể hoàn tất thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng để thông quan.

Nguyên nhân là do Danh mục sản phẩm, hàng hóa theo mức độ rủi ro thuộc trách nhiệm quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ chưa được ban hành, trong khi danh mục phân loại hàng hoá nhóm 2 trước đây đã hết hiệu lực từ ngày 30/6/2026.

Quy định cũ đã dừng, nhưng chưa có quy định mới để thực hiện

Cụ thể, trước ngày 1/7/2026, thang máy và các bộ phận an toàn thang máy được phân loại vào Danh mục sản phẩm, hàng hóa nhóm 2 ban hành kèm Thông tư số 01/2021/TT-BLĐTBXH. Các mặt hàng thuộc diện quản lý phải thực hiện kiểm tra nhà nước về chất lượng khi nhập khẩu.

Nghị định số 37/2026/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa có hiệu lực từ ngày 23/1/2026, thay đổi cách quản lý: từ phân loại hàng hóa nhóm 1, nhóm 2 sang phân loại theo ba mức độ rủi ro: thấp, trung bình và cao.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, các văn bản quy định về quản lý nhà nước đối với chất lượng sản phẩm, hàng hóa nhập khẩu theo danh mục nhóm 1, nhóm 2 ban hành trước đây chỉ được áp dụng đến hết ngày 30/6/2026.

Từ ngày 1/7/2026, việc quản lý chất lượng hàng hóa nhập khẩu được thực hiện theo mức độ rủi ro.

Theo Điều 82 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình không phải kiểm tra chất lượng tại khâu nhập khẩu, nhưng phải công bố hợp quy trước khi lưu thông hoặc thực hiện biện pháp quản lý theo pháp luật chuyên ngành. Hàng hóa nhập khẩu có mức độ rủi ro cao phải đăng ký kiểm tra chất lượng theo trình tự tại Điều 83.

Để thực hiện các quy định mới này, Điều 5 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP yêu cầu các bộ quản lý ngành, lĩnh vực ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và mức độ rủi ro cao, kèm mã HS và yêu cầu quản lý tương ứng, bảo đảm có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nói cách khác, trước ngày 1/7/2026, căn cứ để yêu cầu kiểm tra chất lượng là Danh mục hàng hóa nhóm 2. Từ ngày 1/7/2026, việc có phải kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hoá nhập khẩu hay không phải căn cứ vào Danh mục hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao.

Trong khi Danh mục sản phẩm, hàng hóa theo mức độ rủi ro thuộc trách nhiệm của Bộ Nội vụ chưa được ban hành, dù các căn cứ để áp dụng biện pháp quản lý cũ đã chấm dứt được hơn 20 ngày.

Địa phương hỏi, nhưng văn bản trả lời chưa thể tháo gỡ

Sau thời điểm chuyển đổi, cơ quan tiếp nhận hồ sơ tại địa phương cũng liên tục đề nghị hướng dẫn.

Ngày 7/7/2026, Sở Nội vụ TP.HCM có Công văn số 12668/SNV-VLATLĐ gửi Cục Việc làm, Bộ Nội vụ. Sở đề nghị làm rõ việc tiếp nhận hồ sơ trên cổng dịch vụ công đối với hai trường hợp: hàng hóa đã có Giấy chứng nhận hợp quy và hàng hóa chưa có Giấy chứng nhận hợp quy;...

Tại Hà Nội, Công văn số 1543/UBND-VHXH ngày 10/7/2026 của UBND phường Cầu Giấy gửi tới các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cũng cho biết quá trình xem xét hồ sơ phát sinh vướng mắc về thẩm quyền tiếp nhận, chủ thể ký hồ sơ, trình tự giải quyết và biểu mẫu áp dụng theo quy định của Nghị định số 37/2026/NĐ-CP. Các nội dung này hiện chưa có hướng dẫn thống nhất của cơ quan chuyên môn cấp trên.

Tại Công văn, UBND phường cũng cho biết, để bảo đảm việc giải quyết hồ sơ đúng quy định của pháp luật, cơ quan này đã có văn bản số 1432/UBND-VHXH ngày 30/6/2026 và số 1509/UBND-VHXH ngày 08/7/2026 đề nghị Sở Nội vụ thành phố Hà Nội hướng dẫn việc thực hiện đối với các nội dung còn vướng mắc.

Đến ngày 15/7/2026, Cục Việc làm ban hành Công văn số 1550/CVL-QCKĐ trả lời Sở Nội vụ TP.HCM. Công văn xác nhận các biện pháp quản lý đối với hàng hóa thuộc Danh mục sản phẩm, hàng hóa nhóm 2 của Bộ Nội vụ đã hết hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Việc kiểm tra chất lượng sau thời điểm này phải thực hiện theo Điều 82, Điều 83 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, trên cơ sở Danh mục hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao.

Cục Việc làm cho biết Danh mục sản phẩm hàng hoá có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao thuộc trách nhiệm của Bộ Nội vụ “đang được rà soát, xem xét ban hành”.

Việc ban hành một văn bản quy phạm pháp luật phải trải qua nhiều bước, từ xây dựng dự thảo, lấy ý kiến, rà soát đến thẩm định, nên sự thận trọng của cơ quan quản lý là cần thiết.

Dù vậy, điều doanh nghiệp cần hiện tại không phải một văn bản hướng dẫn mà cần các quyết định từ các cơ quan liên quan nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp trong giai đoạn… chờ thông tư.