“Bên em báo bảo trì sao cao thế? Ngoài kia có chỗ làm 3 triệu một năm, có chỗ 6 triệu. Sao em báo tới 21 triệu?”
Lấy mức 6 triệu đồng/năm là mức trung bình để tính, chia cho 12 tháng, mỗi lần bảo trì là 500.000 đồng. Nghe qua tưởng là cao, nhưng người thợ được bao nhiêu đồng?
Trong 500.000 đồng ấy có tiền công kỹ thuật viên, xăng xe, thời gian di chuyển, dụng cụ, thiết bị đo kiểm, chi phí quản lý, trực sự cố, đào tạo, bảo hiểm, thuế phí và cả những khoản phát sinh không tên… Chưa kể đổ bao công của bố mẹ nuôi cho ăn học!
Nếu làm đúng, một lần bảo trì thường cần một đến hai kỹ thuật viên làm trong khoảng một buổi. Chia ra, phần công còn lại mỏng… như tờ giấy.
Chuyến giao hàng nội thành hôm nay có lẽ còn cao hơn phần công ấy.
Không phải để so nghề này với nghề kia. Người giao hàng cũng mưa nắng, cũng áp lực, cũng mưu sinh bằng sức lao động. Nhưng nghĩ đến một thiết bị chở người lên xuống mỗi ngày, liên quan trực tiếp đến an toàn của cả gia đình, cả tòa nhà, lại được chăm sóc bằng một khoản tiền như vậy, tôi thấy chạnh lòng.
Mức giá ấy không phải bây giờ mới có. Nhiều người trong nghề kể rằng gần 20 năm trước, một lần bảo trì thang máy cũng đã khoảng 500.000 đồng. Sau ngần ấy năm, xăng tăng, lương tăng, chi phí doanh nghiệp tăng, yêu cầu kỹ thuật tăng, tiêu chuẩn an toàn chặt chẽ hơn, nhưng giá bảo trì ở nhiều nơi gần như đứng yên.
Một mức giá đứng im giữa lúc mọi thứ đều tăng, thực ra không phải ổn định. Nó là thụt lùi.
Nếu khách hàng vẫn muốn rẻ hơn, doanh nghiệp vẫn cần hợp đồng để nuôi bộ máy, kỹ thuật viên vẫn phải có lương để sống, thì chỉ còn một chỗ bị cắt: chất lượng công việc.
Một lần bảo trì đáng lẽ phải kiểm tra cửa tầng, cửa cabin, hệ thống cứu hộ, phanh, cáp, puly, tủ điều khiển, cảm biến an toàn, hố pit, phòng máy, tín hiệu vận hành và nhiều hạng mục khác. Chưa kể thời gian gian trực đêm hôm, những cuộc gọi bất thường… bất kể mưa hay nắng, ngày hay đêm.
Vừa về nhà, bê bát cơm lên thì nhận được cuộc gọi: “Em ơi, chị làm rơi chìa khoá vào hố thang, em đến lấy giúp chị…” thế là lại vội vàng… lại chạy…
Rồi có hôm khách hàng gọi điện báo thang máy lỗi, giục kỹ thuật viên đến ngay… tới nơi hoá ra vách kính bẩn nên khách gọi đến để lau…
Khi giá quá thấp, thời gian trên công trình cũng bị ép xuống.
Người kỹ thuật không còn đủ thời gian để quan sát, phát hiện dấu hiệu bất thường, vệ sinh, căn chỉnh và khuyến nghị thay thế khi cần.
Khi ấy, bảo trì dễ biến thành “điểm danh thang máy”.
Có mặt - Ngó qua - Ký sổ - Rời đi.
Với mức phí như vậy, chúng ta đã thật sự trả tiền cho một dịch vụ bảo trì chất lượng, hay chỉ đang mua cảm giác yên tâm?
Chi phí thấp có thể được lấy từ đâu đó: từ thời gian kiểm tra, chất lượng nhân sự, đào tạo, dụng cụ chuyên môn, khả năng trực sự cố và trách nhiệm dài hạn của doanh nghiệp.
Cuối cùng, phần bị lấy nhiều nhất có thể chính là sự an toàn của người sử dụng.
Một người thợ muốn giỏi phải được học, được đào tạo. Muốn gắn bó với nghề phải sống được bằng nghề. Nếu thị trường chỉ quen hỏi “bên nào rẻ hơn”, rất khó đòi hỏi dịch vụ tốt hơn.
Không cho rằng cứ giá cao là tốt, cũng không nói mọi dịch vụ giá thấp đều kém. Nhưng một mức giá quá thấp, kéo dài quá lâu, chắc chắn cần được nhìn lại.
Tôi không biết vị khách hàng kia sau đó có chọn chúng tôi hay không. Nhưng có lẽ chúng ta nên tự hỏi: liệu có thể mua sự yên tâm bằng một mức giá thấp đến mức người làm nghề không còn đủ điều kiện để làm đúng?
Theo bạn, mức giá bao nhiêu là hợp lý để có người thợ tốt?
