Khi thị trường thang máy là ‘đại dương đỏ’

Thị trường mở rộng kéo theo sự xuất hiện của ngày càng nhiều doanh nghiệp. Nhìn bề ngoài, đây là một bức tranh khá sôi động: thương hiệu quốc tế có, doanh nghiệp trong nước cũng nhiều, mô hình kinh doanh thì đủ kiểu. Nhưng cùng với sự đông đúc đó, một cảm nhận ngày càng rõ trong giới làm nghề là: vì sao thị trường vẫn tăng trưởng, nhưng việc bán thang máy lại ngày càng khó khăn hơn?

Khi thị trường đông người bán

Nhìn kỹ hơn, có thể thấy phần lớn doanh nghiệp trong ngành hiện nay vẫn đang đi theo một hướng khá giống nhau: bán thang máy hoàn chỉnh.

Khi ngày càng nhiều đơn vị cùng hoạt động trong cùng một phân khúc, cạnh tranh là điều không thể tránh khỏi. Và trong nhiều trường hợp, yếu tố cạnh tranh dễ thấy nhất vẫn là giá bán.

Điều này khiến thị trường dễ rơi vào một vòng lặp quen thuộc:

- Khách hàng so sánh giá

- Doanh nghiệp giảm giá

- Biên lợi nhuận giảm

- Khả năng đầu tư dài hạn bị thu hẹp.

Trong ngắn hạn, giảm giá có thể giúp doanh nghiệp giành được một dự án. Nhưng nếu kéo dài, cuộc cạnh tranh này lại khiến cả thị trường rơi vào thế mệt mỏi.

Thang máy không chỉ là một sản phẩm

Một bộ thang máy hoàn chỉnh thực chất là sự kết hợp của rất nhiều thành phần: từ cơ khí, điện tử, điều khiển cho đến thiết kế nội thất và các hệ thống an toàn. Vì vậy, nếu chỉ nhìn thang máy như một sản phẩm hoàn chỉnh để mua và bán, chúng ta mới chỉ nhìn thấy phần nổi của ngành.

Phía sau đó là cả một chuỗi giá trị rất rộng, bao gồm:

- Sản xuất linh kiện cơ khí

- Thiết bị điều khiển

- Hệ thống cửa

- Thiết bị an toàn

- Các giải pháp giám sát và vận hành

- Trang trí và nội thất cabin

Thực tế hiện nay cho thấy nhiều hạng mục này tại Việt Nam vẫn phụ thuộc khá nhiều vào nguồn nhập khẩu. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc trong chuỗi giá trị của ngành, vẫn còn không ít khoảng trống.

Nếu doanh nghiệp nhìn rộng hơn, áp lực cạnh tranh thuần về giá có thể sẽ giảm bớt. Quan trọng hơn, đây cũng là cách từng bước hình thành năng lực kỹ thuật và sản xuất trong nước - điều mà bất kỳ ngành công nghiệp nào cũng cần nếu muốn phát triển lâu dài.

Một ngành công nghiệp bền vững không chỉ được xây dựng từ những đơn vị bán hàng, mà còn từ những doanh nghiệp tham gia vào các mắt xích khác nhau của chuỗi giá trị.

Một hướng suy nghĩ cho tương lai

Vì thế, khi nhìn về tương lai của ngành thang máy Việt Nam, câu hỏi có lẽ không chỉ là làm sao bán được nhiều thang hơn.

Quan trọng hơn là: Doanh nghiệp Việt có thể tham gia sâu đến đâu trong chuỗi giá trị của ngành?

Thị trường vẫn còn nhiều khoảng trống. Và đôi khi, cơ hội không nằm ở nơi đang cạnh tranh gay gắt nhất, mà ở những phân khúc ít được chú ý hơn nhưng lại mang giá trị lâu dài.

Trong bối cảnh đó, sự thay đổi về cách nghĩ – từ buôn bán đơn thuần sang cách tiếp cận mang tính công nghiệp hơn – có thể sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp Việt Nam tìm ra con đường phát triển bền vững cho chính mình, và cho cả ngành thang máy trong tương lai.