Sáng tạo để lập nghiệp

Từ một kỹ sư ô tô chờ việc, ông bước vào ngành thang máy như một cơ duyên, rồi gắn bó bền bỉ suốt hơn 20 năm. Từ đó, Sáng Nghiệp không chỉ là tên doanh nghiệp, mà còn là cách ông gửi gắm triết lý làm nghề: Sáng tạo để lập nghiệp, chuyên nghiệp để vươn xa.

Tạp chí Thang máy: Cơ duyên nào đã đưa ông đến với ngành thang máy? Và tại sao “Sáng Nghiệp” lại là cái tên được chọn để gắn liền với hành trình của mình?

Ông Nguyễn Duy Tân: Đó là một sự tình cờ. Ban đầu học kỹ sư ô tô, trong thời gian chờ việc đúng chuyên môn, tôi làm thang máy để “lấp chỗ trống”, rồi gắn bó luôn đến nay, đã hơn 20 năm. Với tôi, thang máy và ô tô đều là phương tiện di chuyển, chỉ khác là một cái chạy ngoài đường, một cái trong nhà, nên việc chuyển hướng cũng không có quá nhiều khó khăn.

Thời điểm đặt tên, “Sáng Nghiệp” đối với tôi mang một ý nghĩa rất rõ ràng: đó là cách viết gọn của cụm từ “Sáng tạo để lập Nghiệp”. Bởi khi bắt đầu, tôi gần như không có gì trong tay. Tài chính không có, quan hệ không có,...

Với tôi lúc đó, “vốn” không nằm ở tiền bạc, mà nằm ở khả năng sáng tạo.

Sau này nhìn lại, tôi nhận ra cái tên “Sáng Nghiệp” phản ánh khá đúng hành trình của mình. Và khi doanh nghiệp dần phát triển, tôi lại hiểu nó theo một nghĩa rộng hơn: không chỉ là sáng tạo để khởi đầu, mà còn phải duy trì sự sáng tạo đi cùng với tính chuyên nghiệp thì mới có thể đi xa và đi bền.

Tạp chí Thang máy: Trong hành trình làm nghề, chắc hẳn có nhiều nốt thăng và nốt trầm. Kỷ niệm nào khiến ông nhớ nhất?

Ông Nguyễn Duy Tân: Có lẽ giai đoạn khó khăn nhất là khi tôi tách ra làm riêng. Trước thời điểm lập công ty khoảng 2-3 năm, tôi làm cùng một vài anh em trong một mô hình nhỏ, nhưng khi tự mở công ty, mọi thứ trở về đúng nghĩa “một thành viên” – từ tìm khách hàng, thiết kế, sản xuất đến lắp đặt, tôi đều tự làm, khi cần thì thuê thêm người phụ theo ngày.

Thời điểm đó, áp lực lớn nhất chính là chuyện “cơm áo gạo tiền”. Trong khoảng từ năm 2010 đến 2015–2016, tôi làm rất nhiều mảng khác nhau trong ngành, nhưng chưa thực sự xác định được hướng đi chủ lực. Nói đúng hơn là làm để sinh tồn.

Bước ngoặt đến khi tôi bắt đầu làm những thang máy “phi tiêu chuẩn” – tức là lắp đặt cho các ngôi nhà đã xây từ lâu, đặc biệt phục vụ nhu cầu đi lại của người lớn tuổi. Thời điểm này, rất ít đơn vị tại Việt Nam theo đuổi phân khúc này vì vừa phức tạp, tốn công, lại chưa thấy rõ hiệu quả kinh tế.

Ban đầu tôi chỉ nghĩ làm thêm, nhưng sau một thời gian thì nhận ra nhu cầu thực tế rất lớn. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn có nhiều ý kiến trái chiều. Anh em kỹ thuật thì chê sản phẩm “nhỏ xíu như cái tủ”, không đúng tiêu chuẩn, trong khi đội ngũ kinh doanh lại ủng hộ, bởi họ trực tiếp gặp khách hàng và hiểu rõ nhu cầu thị trường đang bị bỏ ngỏ.

Cũng tại thời điểm này, từ chỗ mỗi năm chỉ làm khoảng 15 - 20 sản phẩm, có giai đoạn tăng lên 100 - 200 sản phẩm mỗi năm. Nhìn lại, đó là giai đoạn nhiều áp lực nhất, nhưng cũng là bước ngoặt quan trọng giúp Sáng Nghiệp định hình con đường riêng của mình.

Tạp chí Thang máy: Gần đây, Sáng Nghiệp đang phát triển các dòng thang tròn, liệu ông có thể chia sẻ thêm về hướng đi mới này?

Ông Nguyễn Duy Tân: Câu chuyện thang tròn với tôi bắt đầu khá tình cờ. Trước đây, khi có khách hỏi về thang tròn, tôi tìm hiểu các thiết bị nhập khẩu thì thấy giá rất cao, nên nghĩ nếu tự làm được thì vừa chủ động về kỹ thuật, vừa có lợi thế về giá.

Những gì tôi làm với thang tròn không thực sự là nghiên cứu để tạo ra một sản phẩm hoàn toàn mới. Tôi chủ yếu dựa trên kiến thức, kinh nghiệm và sự sáng tạo của mình rồi tìm hiểu những gì các nước phát triển đã làm để nắm được các dòng sản phẩm, công nghệ và cách họ triển khai.

Ở giai đoạn này, tôi cũng có điều kiện hơn trước, không bị quá áp lực về vấn đề tài chính nên tôi có cơ hội thử nghiệm, nghiên cứu, cứ sai rồi sửa. Đến nay, Sáng Nghiệp đã có những bước đầu ra thị trường quốc tế, như một số đơn hàng từ đối tác Ấn Độ.

Tôi hy vọng đến năm 2030, chúng tôi có thể đưa những chiếc thang máy Việt Nam “vượt biển, ra khơi”, khẳng định được vị trí riêng của mình. Dù vậy, phải nói thực là việc “ra khơi” của chúng tôi vẫn còn nhiều khó khăn, mang tính tự phát, chưa thực sự là một chiến lược bài bản.

Tạp chí Thang máy: Liệu ông có thể chia sẻ thêm về những khó khăn của mình cũng như của doanh nghiệp khi đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế?

Ông Nguyễn Duy Tân: Thực tế, Sáng Nghiệp vẫn chỉ là một doanh nghiệp nhỏ trong nước. Khi bắt đầu nghĩ đến việc đưa sản phẩm ra quốc tế, tôi mới thấy rõ những rào cản. Muốn bán ra nước ngoài thì điều đầu tiên phải có là hệ thống tiêu chuẩn, thử nghiệm và chứng chỉ.

Các đối tác thường hỏi chúng tôi về chứng chỉ, thử nghiệm rồi tiêu chuẩn kỹ thuật để sản phẩm được công nhận tại nước họ… Đây chính là điểm mà nhiều doanh nghiệp Việt, trong đó có chúng tôi, còn yếu và chưa có sự chuẩn bị đầy đủ.

Không chỉ vậy, chúng tôi mong muốn tham gia các triển lãm quốc tế để giới thiệu sản phẩm, nhưng cũng gặp khó khăn. Nếu sản phẩm chưa có chứng chỉ, thì mang đi cũng chỉ như một mô hình trưng bày, chứ chưa được công nhận là sản phẩm thương mại hoàn chỉnh.

Vì vậy, những khó khăn này không chỉ của riêng doanh nghiệp mà còn là bài toán chung của ngành. Cộng đồng doanh nghiệp Việt muốn ra biển lớn thì không thể đi một mình theo kiểu tự phát.

Đây cũng là lý do tôi cho rằng sự ra đời của Hiệp hội Thang máy Việt Nam là rất cần thiết để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam kết nối với đối tác, hiệp hội các quốc gia trên thế giới; đồng thời hỗ trợ về tiêu chuẩn, thông tin, chuỗi cung ứng… giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận tốt hơn với thị trường và cộng đồng doanh nghiệp thang máy trên thế giới.

Tạp chí Thang máy: Ngoài công việc chuyên môn thường ngày của mình, không biết điều gì đã giúp cho ông luôn luôn giữ được sự cân bằng, tái tạo năng lượng để sáng tạo ra những điều mới?

Ông Nguyễn Duy Tân: Có lẽ đó là “hành trình thứ hai” mà tôi bắt đầu cách đây hơn 6 năm. Tôi chọn ăn chay, sống chậm lại và hướng nhiều hơn vào đời sống tinh thần.

Cơ duyên bắt đầu cũng rất tình cờ.

Khi bắt đầu theo hành trình thứ hai, đây là thời điểm tôi đứng trước một bước ngoặt: vừa muốn duy trì công việc thang máy mà vừa muốn không duy trì.

Có giai đoạn tôi nhìn ngành thang máy như một ngành lừa đảo vậy. Tức là bán cho khách hàng của mình, chính là những người Việt của mình, nhưng mà những sản phẩm mình bán nó không có thật.

Những sản phẩm kém chất lượng, những sản phẩm được thay mác, đổi tên. Và kể cả chính bản thân tôi cũng từng bị cuốn vào vòng xoáy ấy. Giai đoạn này, tôi nghĩ một là mình bán thang ngoại, hai là mình bỏ ngành sản xuất luôn. Bởi vì mình mua cái thiết bị đầu vào kém, thì sẽ ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩm của mình.

Hành trình này với tôi là một sự tình cờ. Trước đây, mỗi lần tôi nguyện xin một điều gì đó, tôi thường hứa là sẽ ăn chay một tháng chẳng hạn. Thời gian trôi qua, cộng dồn lại thì mình đã “nợ” 6 tháng. Mình hứa mà không làm được.

Thế là tôi quyết tâm “trả nợ”.

Những ngày đầu rất khó khăn – từ thói quen ăn uống, sinh hoạt cho đến các mối quan hệ xã hội. Nhưng khi đi qua được giai đoạn đó, tôi nhận ra mình nhẹ nhàng hơn, bớt bị cuốn vào những áp lực và dần hình thành một nhịp sống khác, mang lại sự cân bằng hơn.

Và nó có một cái cơ duyên nữa là trong giai đoạn này thì tôi thỉnh thoảng cũng làm việc với một số công trình chùa, được tiếp xúc và trò chuyện với các thầy. Song song với áp lực công việc, tôi bắt đầu nghe pháp như một cách để giải tỏa. Ban đầu chỉ là tình cờ, nhưng càng nghe, tôi càng thấy mình được “gỡ” dần những áp lực bên trong, rồi từ đó tìm hiểu sâu hơn và bắt đầu học thiền.

Nhìn lại, chính giai đoạn nhiều hoài nghi đó lại trở thành bước chuyển quan trọng, giúp tôi không chỉ cân bằng lại tinh thần mà còn nhìn nghề một cách rõ ràng và bình tĩnh hơn. Và chính sự ổn định từ bên trong đó giúp tôi có thể tái tạo năng lượng, giữ được sự tỉnh táo để tiếp tục sáng tạo và đi đường dài với nghề.

Tạp chí Thang máy: Nếu hôm nay có một người Việt trẻ nói muốn khởi nghiệp với nghề thang máy tại Việt Nam, ông sẽ nói với họ điều gì?

Ông Nguyễn Duy Tân: Tôi vẫn khuyên là nên làm, vì thị trường này còn nhiều cơ hội. Nhưng không có một nghề nào là con đường có thể đi nhanh. Công việc nào cũng đòi hỏi thời gian để hiểu, để va vấp, để trả giá và để trưởng thành.

Với ngành thang máy, điều quan trọng nhất là giữ được một thái độ đúng với nghề – làm việc một cách cẩn trọng, có trách nhiệm với sản phẩm mình tạo ra và với người sử dụng nó.

Bản thân tôi cũng từng trải qua những giai đoạn rất áp lực, thậm chí có lúc suy nghĩ khá cực đoan. Nhưng sau này nhìn lại, tôi nhận ra nếu mình giữ được một tâm thế tốt hơn ngay từ đầu – bình tĩnh hơn, kiên định hơn – thì hành trình có lẽ đã nhẹ nhàng hơn nhiều.

Vì vậy, nếu phải nói một điều, tôi chỉ muốn nhắn rằng: hãy làm nghề một cách tử tế, nghiêm túc và bền bỉ. Khi mình đi đủ lâu và đủ thật, thì những điều còn lại sẽ tự tìm đến.

Tạp chí Thang máy: Cảm ơn ông về buổi trò chuyện!