Hiện đại hoá điều khiển thang máy chuẩn CANopen cho thị trường Việt Nam

Sau nhiều năm vận hành, không ít hệ thống thang máy bắt đầu gặp các vấn đề như linh kiện điện tử khó thay thế, tài liệu kỹ thuật hạn chế hoặc phụ thuộc lớn vào nhà cung cấp ban đầu. Điều này khiến chi phí bảo trì gia tăng, thời gian dừng thang kéo dài, đồng thời khiến đơn vị sở hữu thang máy gặp khó khăn khi cần sửa chữa, nâng cấp hoặc thay đổi đơn vị dịch vụ.

Chính vì vậy, hệ thống điều khiển ngày càng trở thành hạng mục trọng tâm trong các dự án hiện đại hóa thang máy, đặc biệt với những công trình yêu cầu tính ổn định lâu dài, khả năng bảo trì linh hoạt và chủ động về kỹ thuật.

Tại sự kiện Elevator Talk 2026: Ứng dụng công nghệ vào thang máy, ông Peter Zdun - Giám đốc điều hành INTEC GmbH (Đức) - đã giới thiệu định hướng phát triển hệ điều khiển thang máy mở theo chuẩn CANopen-Lift dành cho thị trường Việt Nam thông qua giải pháp tủ điều khiển VILEA-INT.

Đây là sản phẩm hợp tác giữa INTEC GmbH và Viện Kỹ thuật Ứng dụng Thang máy (VILEA) nhằm phát triển hệ điều khiển đạt tiêu chuẩn châu Âu, hướng tới các tiêu chí an toàn, độ tin cậy cao và phù hợp với điều kiện vận hành thực tế tại Việt Nam.

VILEA-INT: Hệ thống điều khiển mở dựa trên chuẩn CANopen-Lift

Nền tảng cốt lõi của hệ thống điều khiển thang máy VILEA-INT được phát triển theo hướng mở, sử dụng giao thức truyền thông chuẩn CANopen-Lift (CiA 417) của Tổ chức CAN in Automation (CiA). Giao thức này cho phép các thiết bị điện tử trong hệ thống thang máy từ nhiều nhà sản xuất khác nhau có thể kết nối, trao đổi dữ liệu và hoạt động đồng bộ trên cùng một nền tảng.

Theo ông Peter Zdun, sáng kiến CANopen-Lift được phát triển từ năm 2002 và hiện đã trở thành một trong những chuẩn giao tiếp mở được sử dụng rộng rãi tại châu Âu. Đây cũng là nền tảng thúc đẩy xu hướng tiêu chuẩn hóa và kết nối các thiết bị điện tử trong ngành thang máy trên phạm vi toàn cầu. INTEC GmbH (Đức) là một trong những đơn vị tham gia sáng lập sáng kiến này ngay từ giai đoạn đầu.

Điểm khác biệt lớn của hệ điều khiển mở nằm ở việc giảm tính “đóng” vốn tồn tại ở nhiều hệ thống điều khiển truyền thống. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà sản xuất ban đầu, chủ sở hữu thang máy và đơn vị quản lý vận hành có thể linh hoạt hơn trong việc lựa chọn đơn vị bảo trì, sửa chữa hoặc nâng cấp thiết bị.

Về khả năng ứng dụng, VILEA-INT có thể ứng dụng cho các hệ thống thang máy lên tới 64 tầng, hỗ trợ điều khiển nhóm tối đa 8 thang máy mà không cần máy tính trung tâm riêng. Các thang máy trong cùng nhóm có thể giao tiếp trực tiếp với nhau thông qua mạng CANopen-Lift, giúp đơn giản hóa cấu trúc hệ thống và thuận lợi hơn cho công tác vận hành, bảo trì. Giải pháp này có thể áp dụng cho cả thang máy cáp kéo và thang máy thủy lực.

Ưu điểm trọng tâm: Dễ lắp đặt, dễ bảo trì, dễ chuyển giao

VILEA-INT được phát triển theo định hướng giải quyết ba vấn đề thực tế của thị trường hiện nay: đơn giản hóa quá trình lắp đặt, giảm áp lực bảo trì/sửa chữa và hỗ trợ chuyển giao công nghệ.

Thứ nhất, với chuẩn truyền thông CANopen-Lift, bộ điều khiển có thể kết nối với nhiều thiết bị khác trong hệ thống như thiết bị định vị tầng, cửa cabin, hệ thống gọi khẩn cấp, biến tần hay các linh kiện điện tử khác. Khi các thiết bị cùng sử dụng chuẩn CANopen, việc kết nối có thể thực hiện theo hướng “plug and play” – cắm là chạy – giúp hệ thống linh hoạt hơn trong quá trình lắp đặt, thay thế linh kiện và bảo trì.

Đối với chủ sở hữu thang máy, điều này giúp giảm đáng kể rủi ro khi nâng cấp hoặc thay thế thiết bị trong tương lai. Hệ thống không bị “khóa” bởi một nhà cung cấp duy nhất, đồng thời thuận lợi hơn khi cần mở rộng tính năng hoặc tích hợp các công nghệ mới.

Thứ hai, VILEA-INT được thiết kế với cấu trúc phần cứng tinh gọn. Hệ thống điều khiển chỉ sử dụng ba loại bo mạch chính gồm: bo mạch chủ, bo mạch cabin và bo mạch tín hiệu đầu vào/ra. Với ba loại bo mạch này, VILEA-INT có thể điều khiển nhiều cấu hình thang máy khác nhau.

Theo đại diện INTEC, cách tiếp cận này giúp giảm đáng kể áp lực dự trữ linh kiện cho doanh nghiệp dịch vụ. Trên thực tế, mỗi dòng thang hoặc mỗi hệ điều khiển khác nhau thường yêu cầu tồn kho nhiều loại bo mạch, module và thiết bị thay thế riêng biệt. Khi hệ điều khiển được chuẩn hóa, doanh nghiệp có thể giảm số lượng linh kiện tồn kho, đơn giản hóa công tác đào tạo kỹ thuật viên và tối ưu quy trình bảo trì, sửa chữa.

Thứ ba, bộ điều khiển cũng cho phép cài đặt tham số, tùy biến tín hiệu đầu vào/ra và cấu hình chức năng phù hợp với từng loại công trình hoặc nhu cầu vận hành khác nhau. VILEA-INT tương thích với nhiều loại biến tần khác nhau, đồng thời hỗ trợ đầy đủ các giải pháp định vị vị trí cabin như cảm biến quang, cảm biến từ và đặc biệt là công nghệ cảm biến băng từ hiện đại. Xu hướng tương lai, các thang máy sẽ sử dụng cộng nghệ này, vì tính chính xác cũng như an toàn đặc biệt cho các thang máy tốc độ cao .

Số lượng thang máy tăng nhanh trong nhiều năm qua đồng nghĩa với nhu cầu sửa chữa, thay thế và hiện đại hóa hệ thống cũng sẽ tiếp tục gia tăng trong thời gian tới.

Ở góc độ thị trường, giá trị của VILEA-INT không chỉ nằm ở các thông số kỹ thuật, mà còn ở khả năng hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam từng bước tiếp cận và làm chủ công nghệ điều khiển mở theo tiêu chuẩn châu Âu, qua đó giảm phụ thuộc kỹ thuật, nâng cao tính linh hoạt và cải thiện chất lượng dịch vụ sau lắp đặt.