Từ những năm 2000, thang cuốn nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc bắt đầu đẩy các sản phẩm sản xuất tại Hàn Quốc ra khỏi thị trường. Năm 2014, Hyundai Elevator, nhà sản xuất thang cuốn nội địa cuối cùng, cũng dừng sản xuất tại Hàn Quốc. Các kỹ sư tản sang nhiều lĩnh vực khác nhau, trong khi nhiều nhà cung cấp quy mô nhỏ cũng biến mất theo.
Việc mất năng lực sản xuất trong nước kéo theo những lo ngại về an toàn. Các doanh nghiệp nhỏ nhập khẩu thang cuốn Trung Quốc để lắp đặt, nhưng khi thiết bị hỏng hóc, phụ tùng thay thế thường rất khó tìm.
Một vụ tai nạn xảy ra tại ga Yatap năm 2013, khi một thang cuốn bất ngờ đảo chiều khiến 39 người bị thương, sau đó được xác định có liên quan đến một linh kiện Trung Quốc giả mạo.
“Với những sản phẩm Trung Quốc không rõ nguồn gốc, khi sửa chữa người ta thường sử dụng các linh kiện có hình thức tương tự,” một nguồn tin trong ngành cho biết. “Nhưng sự khác biệt về độ bền hoặc vật liệu có thể dẫn đến tai nạn.”
Những vụ tai nạn thang cuốn nghiêm trọng làm gia tăng lo ngại về độ an toàn của thiết bị và linh kiện nhập khẩu từ Trung Quốc.
Sự trở lại được chờ đợi từ lâu
Một thập kỷ sau khi hoạt động sản xuất trong nước biến mất, thang cuốn do Hàn Quốc sản xuất đang trở lại.
Một số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thang máy, thang cuốn và băng tải chở người tại Hàn Quốc đã cùng thành lập một liên doanh tên K-Escalator chuyên sản xuất thang cuốn vào năm 2024 tại huyện Geochang, tỉnh Nam Gyeongsang.
Tất cả với mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào thang cuốn và linh kiện nhập khẩu từ Trung Quốc; tiếp tục duy trì ngành sản xuất thang cuốn và linh kiện trong nước.
Một thang cuốn cao 21 m (69 feet) được lắp đặt bên cạnh nhà máy của K-Escalator tại huyện Geochang, tỉnh Nam Gyeongsang.
Trong khuôn viên nhà máy, một thang cuốn cao 21 m đứng sừng sững như biểu tượng cho sự hồi sinh của ngành. Sản phẩm này gần đây đã được Cơ quan An toàn Thang máy Hàn Quốc cấp chứng nhận kiểu loại, qua đó cho phép công ty sản xuất các thang cuốn có chiều cao nâng lên tới 21 m.
“Về cơ bản, đây là chứng nhận cho thấy chúng tôi có thể sản xuất tại Hàn Quốc bất kỳ sản phẩm nào có chiều cao nâng đến 21 m,” ông Lee Jun-seob, Tổng giám đốc K-Escalator chia sẻ.
K-Escalator bắt đầu giao những sản phẩm đầu tiên từ năm ngoái và đạt doanh thu 4,5 tỷ won, tương đương khoảng 3,2 triệu USD.
Tuy nhiên, liệu sự hồi sinh này có thể tiếp tục hay không vẫn còn là dấu hỏi.
Khoảng trống sản xuất kéo dài một thập kỷ cũng dẫn tới tình trạng thiếu hụt lao động kỹ thuật lành nghề. Tại K-Escalator, kỹ sư trẻ nhất hiện đã ở độ tuổi 50, trong khi một nhân viên mới ngoài 20 tuổi mới chỉ bắt đầu học nghề.
Nếu thời gian gián đoạn kéo dài thêm, ngành công nghiệp này có thể đã đứng trước nguy cơ mất hoàn toàn năng lực và bí quyết kỹ thuật.
Các công nhân lắp ráp thang cuốn tại nhà máy của K-Escalator ở huyện Geochang, tỉnh Nam Gyeongsang.
Sự trở lại đầy khó khăn
Nhiều thang cuốn được lắp đặt tại các trung tâm thương mại và ga tàu điện ngầm trong những năm 1990 và 2000 đang bước vào giai đoạn cần thay thế.
Tuy nhiên, các nhà sản xuất Hàn Quốc vẫn gặp khó khăn khi cạnh tranh với sản phẩm Trung Quốc có giá thấp hơn trên thị trường tư nhân.
K-Escalator đã tìm cách mở rộng đơn hàng từ các công trình công cộng bằng việc nhấn mạnh yếu tố an toàn. Tuy nhiên, suy giảm kinh tế khiến nhu cầu thay thế trong khu vực công giảm xuống dưới 200 thang mỗi năm, thấp hơn đáng kể so với khoảng 400 thang mà công ty dự kiến, khiến mục tiêu kinh doanh càng khó đạt được.
Công ty hiện hướng tới thị trường Mỹ để tìm kiếm bước đột phá và đã bắt đầu xin các chứng nhận cần thiết phục vụ xuất khẩu sang Bắc Mỹ.
Các nhà sản xuất Trung Quốc đang chi phối thị trường toàn cầu, nhưng căng thẳng ngày càng gia tăng giữa Washington và Bắc Kinh khiến họ gặp nhiều khó khăn hơn khi thâm nhập thị trường Mỹ.
“Những rào cản gia nhập thị trường Mỹ chính là cơ hội đối với chúng tôi,” ông Lee nói. “Tại thị trường thang cuốn Mỹ, sản phẩm ‘Made in Korea’ thực sự có cơ hội cạnh tranh.”
Chiến tranh thương mại toàn cầu trở thành cơ hội cho Hàn Quốc
Sự biến mất rồi trở lại của ngành sản xuất thang cuốn Hàn Quốc phản ánh một chuyển dịch cơ cấu rộng lớn hơn mà nền công nghiệp nước này đang phải đối mặt.
Thặng dư thương mại của Hàn Quốc với Trung Quốc đạt 55,6 tỷ USD vào năm 2018 trước khi nhanh chóng thu hẹp. Đến năm 2023, cán cân thương mại chuyển sang thâm hụt 18 tỷ USD - lần đầu tiên sau 31 năm - và tiếp tục thâm hụt trong ba năm liên tiếp, tính đến hết năm 2025.
Hàn Quốc được dự báo có khả năng trở lại trạng thái thặng dư trong năm nay nhờ xuất khẩu chất bán dẫn tăng mạnh. Tuy nhiên, nhiều ngành công nghiệp chế tạo chủ chốt khác vẫn tiếp tục gặp khó khăn.
Các chuyên gia cho rằng nhà sản xuất Hàn Quốc cần nhắm tới những mắt xích yếu trong thế thống trị công nghiệp của Trung Quốc.
Thị trường thiết bị giám sát hình ảnh là một ví dụ. Các doanh nghiệp Trung Quốc từng thống trị ngành camera giám sát CCTV trong thời gian dài, nhưng độ tin cậy của chuỗi cung ứng ngày càng trở nên quan trọng khi camera dần trở thành thiết bị kết nối mạng.
Đứng trước những vấn đề lo ngại an ninh mạng, các thiết bị CCTV do Hàn Quốc sản xuất đã dành được thị phần lớn tại thị trường Mỹ.
Từ năm 2019, Chính phủ Mỹ bắt đầu siết hạn chế đối với các thiết bị giám sát sản xuất tại Trung Quốc. Điều này mở ra cơ hội cho Hanwha Vision của Hàn Quốc, doanh nghiệp đã có sẵn công nghệ linh kiện cốt lõi cùng mạng lưới bán hàng và dịch vụ tại Mỹ.
Theo công ty nghiên cứu thị trường Omdia, Hanwha Vision chiếm 3,9% thị phần thiết bị giám sát toàn cầu, đứng thứ 5 thế giới. Riêng tại thị trường châu Mỹ, thị phần của hãng đạt 7,8%, cao gấp đôi mức trung bình toàn cầu và đứng thứ 3 tại quốc gia này.
Cạnh tranh bằng giá trị thay vì giá rẻ
Một số nhà sản xuất Hàn Quốc cũng hưởng lợi nhờ thiết lập cơ sở sản xuất tại Mỹ trong bối cảnh Washington gia tăng các rào cản pháp lý và thuế quan đối với Trung Quốc.
Khi Mỹ áp thuế chống bán phá giá đối với tháp tua-bin gió trong nỗ lực hạn chế cạnh tranh từ Trung Quốc, CS Wind đã mua lại một nhà máy tại Mỹ vào năm 2021 và có được vị thế của một nhà sản xuất nội địa.
Các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt hơn của Mỹ đối với thiết bị điện Trung Quốc cũng mang lại lợi ích cho những doanh nghiệp Hàn Quốc như Hyosung Heavy Industries và HD Hyundai Electric – hai công ty đều đang vận hành cơ sở sản xuất tại Mỹ.
Một số ý kiến cho rằng Hàn Quốc nên tận dụng giai đoạn Mỹ và châu Âu gia tăng hạn chế đối với các doanh nghiệp Trung Quốc để đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang những ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao hơn.
Dịch chuyển sang phân khúc giá trị cao hơn là lối đi được nhiều nhà sản xuất Hàn Quốc theo đuổi để thoát khỏi cuộc chiến giá rẻ
Các nhà sản xuất màn hình Hàn Quốc từng rơi vào khủng hoảng khi màn hình tinh thể lỏng LCD giá rẻ của Trung Quốc liên tục xâm lấn thị phần. Sau đó, Samsung Display và LG Display tập trung vào công nghệ diode phát quang hữu cơ OLED – lĩnh vực đòi hỏi năng lực sản xuất tiên tiến hơn – và ngành công nghiệp này đã phục hồi.
Ngành sợi hóa học cũng đi theo con đường tương tự. Các nhà sản xuất Hàn Quốc mất dần vị thế trước sản phẩm Trung Quốc giá rẻ trong những năm 1990. Tuy nhiên, Hyosung đã tập trung công nghệ và năng lực sản xuất vào sợi spandex hiệu suất cao thay vì các sản phẩm đại trà, qua đó vươn lên dẫn đầu thị trường toàn cầu.
“Những nỗ lực của các nước phương Tây nhằm kiềm chế Trung Quốc đang tạo cơ hội để Hàn Quốc trở thành một nhà cung cấp thay thế,” Giáo sư xuất sắc Lee Keun thuộc Khoa Kinh tế, Đại học Chung-Ang, nhận định.
“Ngay cả trong những ngành đã để mất vào tay Trung Quốc, Hàn Quốc cũng cần chuyển sang các phân khúc có giá trị gia tăng cao, nơi nước này có thể duy trì năng lực cạnh tranh.”
