Tổ chức hợp tác công nhận quốc tế/khu vực được xem xét thừa nhận đơn phương

Vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư 16/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết việc ký kết, thực hiện các hiệp định, thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau, thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp. Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 14/5/2026.

Bên cạnh cơ chế thừa nhận lẫn nhau thông qua hiệp định hoặc thỏa thuận, Thông tư lần này cũng làm rõ quy định đối với việc thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp của tổ chức đánh giá sự phù hợp quốc tế/nước ngoài do Bộ, cơ quan ngang bộ quản lý ngành, lĩnh vực xem xét, quyết định.

Theo Điều 8 của Thông tư 16/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, việc xem xét được thực hiện dựa trên nhiều tiêu chí, trong đó quan trọng là: tổ chức đánh giá sự phù hợp phải được công nhận bởi các cơ quan công nhận là thành viên của các thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau (MRA/MLA) thuộc các tổ chức hợp tác công nhận quốc tế hoặc khu vực: Tổ chức hợp tác Công nhận Toàn cầu - GACI, Tổ chức hợp tác Công nhận khu vực Châu Á Thái Bình Dương - APAC hoặc tổ chức quốc tế, khu vực tương ứng trong lĩnh vực đặc thù.

1. Tổ chức Hợp tác Công nhận Toàn cầu - GACI

Tổ chức Hợp tác Công nhận Toàn cầu - Global Accreditation Cooperation Incorporated (viết tắt là Global ACI hay GACI) là tổ chức quốc tế về hoạt động công nhận đối với các phòng thí nghiệm, tổ chức chứng nhận, tổ chức giám định, nhà cung cấp thử nghiệm thành thạo, tổ chức xác nhận/thẩm định, nhà sản xuất mẫu chuẩn và ngân hàng sinh học.

Global ACI chính thức được thành lập vào ngày 01/01/2026, theo quyết định của Diễn đàn Công nhận Quốc tế (IAF) và Hiệp hội Công nhận Phòng Thí nghiệm Quốc tế (ILAC), với mục tiêu xây dựng một tổ chức công nhận quốc tế thống nhất. Theo đó, các hoạt động trước đây do IAF và ILAC đảm nhiệm đã được hợp nhất dưới Global ACI, góp phần tinh giản và nâng cao hiệu quả các nỗ lực toàn cầu trong việc thúc đẩy hoạt động công nhận và phát triển hạ tầng chất lượng.

Các cơ quan công nhận là thành viên của Global ACI phải đảm bảo hoạt động phù hợp với tiêu chuẩn ISO/IEC 17011. Những cơ quan công nhận đã được đánh giá đồng cấp và chứng nhận đủ năng lực sẽ tham gia ký kết các thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau ở cấp khu vực và quốc tế.

Trên cơ sở đó, các cơ quan này thực hiện đánh giá và công nhận các tổ chức đánh giá sự phù hợp theo các tiêu chuẩn tương ứng, như: phòng thử nghiệm và phòng hiệu chuẩn (ISO/IEC 17025), tổ chức giám định (ISO/IEC 17020), tổ chức chứng nhận sản phẩm (ISO/IEC 17065)…

Global ACI vận hành Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau đa phương (MRA) giữa các thành viên ký kết, cho phép các chứng chỉ, báo cáo và tuyên bố đã được công nhận được thừa nhận trên phạm vi toàn cầu. Cơ chế này góp phần tăng cường sự chấp nhận đối với sản phẩm và dịch vụ xuyên biên giới, qua đó hỗ trợ thương mại quốc tế thông qua việc giảm thiểu các rào cản kỹ thuật.

Về phía Việt Nam, tính đến tháng 4/2026, các tổ chức đại diện tham gia Global ACI bao gồm: Văn phòng Công nhận Chất lượng Quốc gia (BoA), Viện Công nhận Chất lượng Việt Nam (VACI) và Văn phòng Công nhận Năng lực Đánh giá sự Phù hợp về Tiêu chuẩn Chất lượng (AOSC).

2. Tổ chức hợp tác Công nhận khu vực Châu Á Thái Bình Dương - APAC

Tổ chức hợp tác Công nhận khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Asia Pacific Accreditation Cooperation (viết tắt APAC) là tổ chức hợp tác công nhận khu vực châu Á - Thái Bình Dương, được thành lập ngày 01/01/2019 trên cơ sở sáp nhập hai tổ chức tiền thân là APLAC (Hợp tác Công nhận Phòng thí nghiệm Châu Á - Thái Bình Dương) và PAC (Hợp tác Công nhận Thái Bình Dương).

APAC được Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) công nhận là tổ chức chuyên gia hỗ trợ Tiểu ban Tiêu chuẩn và Sự phù hợp, đồng thời là một trong 6 tổ chức công nhận khu vực là thành viên khu vực của Global ACI.

Chức năng của APAC là quản lý và mở rộng các thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau (MRA) giữa các tổ chức công nhận trong khu vực. Thông qua đó, các kết quả đánh giá sự phù hợp như báo cáo thử nghiệm, báo cáo giám định hay chứng nhận được các bên chấp nhận rộng rãi hơn.

Tương tự Global ACI, Việt Nam hiện có ba tổ chức tham gia APAC, gồm: Văn phòng Công nhận Chất lượng Quốc gia (BoA), Viện Công nhận Chất lượng Việt Nam (VACI) và Văn phòng Công nhận Năng lực Đánh giá sự Phù hợp về Tiêu chuẩn Chất lượng (AOSC).