Tháp Jeddah đạt mốc 84 tầng, hướng tới kỷ lục cao 1.000 m

TỔNG QUAN DỰ ÁN JEDDAH TOWER:

Hướng tới kỷ lục tòa nhà cao nhất thế giới vào năm 2028

Tọa lạc tại Khu đô thị Kinh tế Jeddah bên bờ Biển Đỏ, tháp Jeddah là một trong những dự án hạ tầng trọng điểm trong khuôn khổ Tầm nhìn 2030 của Ả Rập Xê Út. Dự án được định hướng không chỉ nhằm đa dạng hóa nền kinh tế, mà còn góp phần nâng cao hình ảnh và vị thế của quốc gia này trên bản đồ kiến trúc và xây dựng toàn cầu.

Dự án Tòa tháp Jeddah trước đây có tên gọi Kingdom Tower, được định sẵn để trở thành biểu tượng hiện đại hóa và chuyển đổi kinh tế của Ả Rập Xê Út. Kiến trúc sư Adrian Smith – đồng sáng lập hãng Adrian Smith + Gordon Gill Architecture và cũng là người đứng sau thiết kế Burj Khalifa - được lựa chọn để giữ vai trò thiết kế kiến trúc chủ đạo cho công trình này.

Dưới góc nhìn thiết kế lấy cảm hứng từ thiên nhiên, Adrian Smith mô tả hình dáng của tòa tháp như những chồi non vươn lên giữa sa mạc. Tòa tháp Jeddah được thiết kế với mặt bằng ba cánh hình chữ Y và hình khối thuôn nhọn mang tính khí động học, nhằm vượt qua những thách thức kỹ thuật ở độ cao đặc biệt lớn. Giải pháp hình khối này giúp giảm tác động của tải trọng gió, đồng thời nâng cao hiệu quả kết cấu và thi công.

Theo thiết kế, khi hoàn thành, Tòa tháp Jeddah sẽ đạt chiều cao khoảng 1.000 m - tương đương ba tháp Eiffel xếp chồng cùng một tòa nhà 40 tầng - và cao hơn khoảng 180 m so với Burj Khalifa hiện nay. 

Trong giai đoạn 2018–2023, quá trình xây dựng Tòa tháp Jeddah bị gián đoạn bởi nhiều yếu tố. Dự án được tái khởi động vào tháng 1/2025 và nhanh chóng lấy lại nhịp độ thi công.

Tính đến đầu tháng 1/2026, công trình đã vươn lên mốc 84/167 tầng, với tốc độ trung bình khoảng một tầng sau mỗi bốn ngày, dự kiến có thể hoàn thành vào năm 2028, nhanh hơn 2 năm so với mục tiêu ban đầu.

Những thách thức trong kết cấu của công trình siêu cao tầng

Việc xây dựng một tòa tháp cao 1 km đặt ra những thách thức kỹ thuật chưa từng có. Riêng hệ móng đã là một kỳ quan kỹ thuật, bao gồm 270 cọc khoan nhồi có đường kính từ 1,5 đến 1,8 m, chiều dài lên tới 105 m. Móng bè dày 5 m, diện tích khoảng 3.200 m², được thiết kế để chịu tải trọng cực lớn với độ lún cho phép không vượt quá 25 mm.

Khác với nhiều công trình cao tầng truyền thống sử dụng hệ dầm gánh và tường đai, tháp Jeddah sử dụng hệ thống lõi có trụ ốp với ba cánh ở bên sườn lõi trung tâm hình lục giác xây bằng bê tông tính năng cao. Thiết kế sáng tạo này loại bỏ nhu cầu đối với các yếu tố cấu trúc phức tạp, chỉ sử dụng bê tông có cường độ 85 MPa.

Một dấu mốc kỹ thuật đáng chú ý là công nghệ bơm bê tông theo phương thẳng đứng đạt tới độ cao 800 m. Tổng khối lượng vật liệu sử dụng cho dự án ước tính khoảng 500.000 m³ bê tông và 80.000 tấn thép - con số vượt xa phần lớn các dự án xây dựng hiện nay.

Tuy nhiên, quy mô khổng lồ này cũng kéo theo lượng phát thải carbon đáng kể. Chỉ riêng giai đoạn xây dựng, Tòa tháp Jeddah được ước tính có thể phát thải khoảng 200.000 tấn CO2, trong đó thép với hệ số phát thải trung bình khoảng 977 kg CO2/tấn đóng vai trò lớn.

Giải pháp kỹ thuật thang máy cho tháp Jeddah

Là một công trình siêu cao tầng, Tòa tháp Jeddah được thiết kế như một “thành phố thẳng đứng”, đòi hỏi hệ thống vận chuyển theo phương đứng đặc biệt phức tạp. Dự án dự kiến trang bị 67 thang máy và thang cuốn do Kone cung cấp, trong đó 59 thang máy và 8 thang cuốn. Trong số thang máy có 29 thang máy với tốc độ lên tới 10 m/s, 7 thang máy cabin đôi và 2 thang máy thi công phục vụ trong giai đoạn xây dựng.

Khác với cáp thép truyền thống, một số thang máy tại đây được trang bị công nghệ cáp tải siêu nhẹ UltraRope. Loại cáp này được cấu tạo từ bốn lõi được làm bằng sợi carbon, bao bọc bởi lớp phủ chống ma sát đặc biệt. Giải pháp này giúp giảm đáng kể trọng lượng cáp, tăng độ bền và đặc biệt phù hợp cho thang máy trong các tòa nhà siêu cao, với chiều cao hành trình lên tới 1.000 m như tháp Jeddah.

Với tổng chiều cao hơn 1.000 m, trục thang máy của Tòa tháp Jeddah sẽ có hành trình liên tục khoảng 637 m. Đây dự kiến sẽ là trục thang máy cao và dài nhất thế giới.

Một tòa tháp với những giấc mơ lớn 

Khi hoàn thành, tháp Jeddah không chỉ là một công trình kỷ lục về chiều cao, mà còn được định hình như một tổ hợp đô thị thẳng đứng đa chức năng. Dự án tích hợp khách sạn hạng sang, không gian làm việc, khu căn hộ mang thương hiệu và các không gian quan sát ở độ cao lớn. Theo định hướng quy hoạch, tòa tháp không chỉ phục vụ mục đích tham quan, mà được thiết kế để vận hành như một phần hoàn chỉnh của cấu trúc Khu đô thị kinh tế Jeddah.

Công trình cũng phản ánh cách Ả Rập Xê Út nhìn nhận tương lai của mình: không chỉ là một quốc gia xuất khẩu năng lượng toàn cầu, mà còn là điểm đến cho kinh doanh, sáng tạo và tham vọng kiến trúc. 

Việc dự án được tái khởi động và tăng tốc thi công cho thấy tầm nhìn này tiếp tục được duy trì, với tổng mức đầu tư ước tính khoảng 26 tỷ USD.

Dĩ nhiên, con đường triển khai dự án không hề bằng phẳng. Các biến động chính trị, việc gián đoạn nguồn vốn và đại dịch toàn cầu đều đã góp phần gây ra những chậm trễ kéo dài. Tuy nhiên, việc công trình tiếp tục tiến bước hướng tới cột mốc 1.000 m cho thấy một quyết tâm mà nhiều người từng cho là đã không còn.

Phía trước vẫn tồn tại những thách thức kỹ thuật rất lớn, từ các hệ thống cơ điện (MEP) ở độ cao lớn, áp lực gió cực hạn, cho đến công tác tổ chức thi công, vận chuyển vật tư trong điều kiện siêu cao tầng. Dù vậy, các bên tham gia dự án dường như đã sẵn sàng đối mặt với những thách thức này.

Biểu tượng của tham vọng, năng lực và tầm nhìn

Trong lĩnh vực xây dựng, các công trình chọc trời không chỉ mang ý nghĩa về mặt công năng, mà còn là biểu tượng của tham vọng, năng lực và tầm nhìn phát triển. Nếu được hoàn thành đúng tiến độ, tháp Jeddah có thể trở thành biểu tượng toàn cầu, đại diện cho quá trình chuyển mình về kinh tế và đô thị của Ả Rập Xê Út.

Với Jeddah Economic Company (JEC), Kingdom Holding và Hoàng tử Ả Rập Xê Út Al-Waleed bin Talal – người giữ vai trò dẫn dắt dự án – đây không chỉ là một dự án xây dựng, mà còn là một di sản, gắn với hình ảnh và vị thế của quốc gia trong tương lai.

Trên hết, tòa tháp cao 1km cho thấy rằng những tầm nhìn lớn, dù từng bị gián đoạn, vẫn có thể được hiện thực hóa nếu được gắn liền với quyết tâm hành động. Việc tháp Jeddah đang vươn mình trở lại, và với mỗi tầng mới được dựng lên, công trình đang viết lại những giấc mơ bằng bê tông, kính và thép.