Thị trường thang máy Bắc Mỹ: Cơ hội hợp tác, học hỏi và mở rộng tầm nhìn cho doanh nghiệp Việt Nam

Theo một số báo cáo thị trường quốc tế, quy mô thị trường thang máy Bắc Mỹ đạt khoảng 15,3 tỷ USD năm 2024 và có thể vượt 21 tỷ USD vào năm 2030. Trong đó, Hoa Kỳ chiếm hơn 80% thị phần khu vực. Giá trị của thị trường không chỉ đến từ lắp đặt mới, mà còn từ bảo trì, hiện đại hóa và quản lý vòng đời thiết bị.

Hoa Kỳ hiện có khoảng 1 triệu thang máy đang vận hành, phục vụ hàng chục tỷ lượt di chuyển mỗi năm. Chính quy mô thiết bị lớn và tuổi đời công trình đa dạng đã tạo nên một thị trường dịch vụ hậu mãi ổn định, giúp ngành thang máy duy trì sức tăng trưởng ngay cả khi hoạt động xây dựng mới biến động.

Ba trung tâm lớn của ngành thang máy thế giới

Có thể nhìn ngành thang máy thế giới qua ba trung tâm lớn với những lợi thế khác nhau.

- Trung Quốc nổi bật về sản lượng, giá thành và tốc độ giao hàng.

- Châu Âu có thế mạnh về công nghệ cao tầng, hiệu quả năng lượng và hệ thống Tiêu chuẩn châu Âu - EN 81.

- Bắc Mỹ lại nổi bật ở thị trường bảo trì, hiện đại hóa, đào tạo nghề và quản lý vòng đời sản phẩm.

Năng lực của thị trường Bắc Mỹ không chỉ nằm ở số lượng nhà máy, mà ở khả năng tạo giá trị gia tăng trong toàn bộ vòng đời thiết bị. Thị trường này được dẫn dắt bởi các tập đoàn lớn như Otis, KONE, Schindler và TK Elevator, đồng thời có hệ sinh thái rộng gồm các nhà thầu độc lập, doanh nghiệp dịch vụ, nhà cung cấp linh kiện, đơn vị kiểm định và tổ chức đào tạo.

Một đặc điểm đáng chú ý là nhiều doanh nghiệp Bắc Mỹ không theo đuổi mô hình sản xuất khép kín. Họ tập trung vào thiết kế hệ thống, tích hợp thiết bị, điều khiển, kiểm định, dịch vụ kỹ thuật và bảo trì. 

Nếu châu Âu nổi bật về công nghệ, Trung Quốc nổi bật về năng lực sản xuất, thì thế mạnh của Bắc Mỹ là độ tin cậy trong vận hành. Nhiều hệ thống thang máy tại Hoa Kỳ có thể tiếp tục hoạt động sau 25–40 năm nhờ bảo trì định kỳ và hiện đại hóa đúng thời điểm.

Hiện đại hoá: thị trường cần được nhìn như một ngành kinh doanh độc lập

Một trong những điểm đáng học hỏi từ Bắc Mỹ là thị trường hiện đại hóa thang máy. Tại đây, hiện đại hoá thang máy (modernization) không chỉ là hoạt động sửa chữa hoặc thay thế thiết bị rời rạc, mà đã trở thành một phân khúc kinh doanh chuyên biệt.

Thay vì thay mới toàn bộ thang máy, nhiều chủ đầu tư lựa chọn nâng cấp hệ điều khiển, đầu cửa, cửa tầng, thiết bị điện, cảm biến, hệ thống giám sát và các bộ phận an toàn. Cách tiếp cận này giúp kéo dài tuổi thọ thiết bị, cải thiện độ tin cậy, nâng cao trải nghiệm người dùng và tối ưu chi phí đầu tư.

Xu hướng này có ý nghĩa đặc biệt đối với Việt Nam. Làn sóng thang máy được lắp đặt mạnh từ giai đoạn 2005–2020 sẽ dần bước vào chu kỳ cải tạo trong 10–15 năm tới. Nếu chuẩn bị sớm về tiêu chuẩn kỹ thuật, năng lực đánh giá hiện trạng, đào tạo nhân lực và nguồn linh kiện thay thế, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành một thị trường hiện đại hoá quy mô lớn.

Thang máy gia đình và xu hướng “Aging in Place”

Bên cạnh hiện đại hoá, thang máy gia đình cũng là một phân khúc đáng chú ý tại Bắc Mỹ. Hoa Kỳ đang bước sâu vào quá trình già hóa dân số. Số người từ 65 tuổi trở lên tiếp tục tăng nhanh, trong khi nhu cầu sống độc lập tại chính ngôi nhà của mình ngày càng rõ rệt.

Khái niệm “Aging in Place” – sống tại ngôi nhà quen thuộc khi tuổi cao – đang thúc đẩy nhu cầu cải tạo nhà ở, trong đó có thang máy gia đình và các thiết bị hỗ trợ tiếp cận. Trong bối cảnh này, thang máy gia đình không chỉ là sản phẩm tiện nghi hay xa xỉ, mà còn là giải pháp nâng cao chất lượng sống cho người cao tuổi, người khuyết tật và các gia đình nhiều thế hệ.

Đối với Việt Nam, nơi tốc độ già hóa dân số đang diễn ra nhanh, đây có thể trở thành một trong những phân khúc tăng trưởng đáng chú ý trong hai thập kỷ tới. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, thị trường cần đi cùng tiêu chuẩn an toàn, hướng dẫn thiết kế, đào tạo kỹ thuật và dịch vụ bảo trì phù hợp với đặc thù nhà ở dân dụng.

Hệ sinh thái đào tạo nghề: nền tảng của thị trường dịch vụ

Một yếu tố quan trọng tạo nên sức mạnh của ngành thang máy Bắc Mỹ là hệ sinh thái đào tạo nghề. Tại Hoa Kỳ, kỹ thuật viên lắp đặt và sửa chữa thang máy là một trong những nhóm nghề kỹ thuật có thu nhập cao trong lĩnh vực xây dựng.

Nghề này thường yêu cầu đào tạo bài bản, học việc thực tế và tuân thủ quy định cấp phép tại nhiều bang.

Điều này cho thấy thị trường thang máy phát triển không thể chỉ dựa vào thiết bị. Khi số lượng thang máy tăng lên, nhu cầu lớn nhất trong dài hạn sẽ nằm ở con người: kỹ thuật viên bảo trì, chuyên gia hiện đại hóa, kiểm định viên, kỹ sư điều khiển, chuyên gia an toàn và đội ngũ quản lý vận hành.

Đây cũng là bài học quan trọng đối với Việt Nam. Nếu muốn nâng chất lượng dịch vụ thang máy, cần coi đào tạo nghề là một cấu phần của hạ tầng ngành, không phải hoạt động phụ trợ. Việc hình thành các chương trình đào tạo kỹ thuật viên, chuẩn hóa kỹ năng nghề và kết nối doanh nghiệp với cơ sở đào tạo sẽ có ý nghĩa lớn trong giai đoạn tới.

Hiệp hội Nhà thầu Thang máy Quốc gia Hoa Kỷ - NAEC là gì?

NAEC, viết tắt của National Association of Elevator Contractors, là Hiệp hội Nhà thầu Thang máy Quốc gia Hoa Kỳ. Tổ chức này quy tụ các nhà thầu thang máy, nhà cung cấp, doanh nghiệp dịch vụ, chuyên gia và các đơn vị liên quan trong ngành giao thông đứng.

NAEC nổi bật với các hoạt động đào tạo, chứng nhận nghề nghiệp, hội nghị chuyên ngành, triển lãm quốc tế và kết nối doanh nghiệp. Đây là mô hình đáng để Hiệp hội Thang máy Việt Nam nghiên cứu trong quá trình phát triển hệ sinh thái nghề nghiệp, nhất là ở các lĩnh vực đào tạo kỹ thuật viên, chuẩn hóa dịch vụ và hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập quốc tế.

Bên cạnh NAEC, Bắc Mỹ còn có hệ thống tiêu chuẩn ASME A17.1/CSA B44 – một trong những bộ tiêu chuẩn có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực thang máy, thang cuốn và thiết bị giao thông đứng. Bộ tiêu chuẩn này bao quát nhiều nội dung từ thiết kế, chế tạo, lắp đặt, vận hành, kiểm định, bảo trì, sửa chữa đến cải tạo thiết bị.

Hội nghị và Triển lãm thường niên - NAEC Convention & Exposition 2026 sẽ được tổ chức từ ngày 28/9 đến 1/10/2026 tại McCormick Place, Chicago, Hoa Kỳ. Đây là một trong những sự kiện chuyên ngành quan trọng của thị trường thang máy Bắc Mỹ, quy tụ các nhà thầu, nhà cung cấp thiết bị, đơn vị dịch vụ và chuyên gia kỹ thuật trong lĩnh vực giao thông đứng.

Gợi mở cho doanh nghiệp Việt Nam

Nhìn từ kinh nghiệm Bắc Mỹ, có thể thấy tương lai của ngành thang máy không chỉ nằm ở việc bán thiết bị mới. Giá trị ngày càng dịch chuyển sang bảo trì, hiện đại hóa, quản lý dữ liệu, đào tạo nhân lực, dịch vụ kỹ thuật và các giải pháp phục vụ nhóm người dùng đặc thù như người cao tuổi, người khuyết tật.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, thị trường Bắc Mỹ không nhất thiết chỉ là đích đến xuất khẩu. Đây còn là thị trường để học hỏi cách tổ chức dịch vụ, chuẩn hóa nghề nghiệp, xây dựng chương trình đào tạo, phát triển sản phẩm theo vòng đời và nâng cao tư duy quản lý chất lượng.

Đối với Hiệp hội Thang máy Việt Nam, giai đoạn 2026–2030 có thể xem xét một số nhóm nhiệm vụ trọng tâm: tăng cường hợp tác quốc tế; nghiên cứu thị trường modernization; phát triển chương trình đào tạo kỹ thuật viên; thúc đẩy tiêu chuẩn hóa nghề nghiệp; và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các phân khúc mới như thang máy gia đình, cải tạo thiết bị và dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu.

Kết luận

Bắc Mỹ không phải là khu vực sản xuất nhiều thang máy nhất thế giới, nhưng là một trong những trung tâm hàng đầu về tiêu chuẩn, dịch vụ kỹ thuật, hiện đại hóa và đào tạo nghề. Việc nghiên cứu kinh nghiệm của thị trường này có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng tầm nhìn, nâng cao năng lực cạnh tranh và chuẩn bị tốt hơn cho những xu hướng phát triển mới của ngành giao thông đứng.

Trong bối cảnh thị trường Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới, từ tăng trưởng số lượng sang nâng cao chất lượng vận hành, Bắc Mỹ là một mô hình đáng tham khảo. NAEC Convention & Exposition 2026 tại Chicago cũng có thể là cơ hội để doanh nghiệp, tổ chức đào tạo và các đơn vị trong ngành thang máy Việt Nam tìm kiếm hợp tác, cập nhật xu hướng và kết nối sâu hơn với hệ sinh thái thang máy quốc tế.