Tháng 9/2026, Tập đoàn Nidec (Nhật Bản) đã chính thức công bố báo cáo điều tra của ủy ban gồm các chuyên gia bên ngoài. Cuộc điều tra xác định 844 vụ việc về bảo đảm chất lượng, trong đó 60 vụ việc được xếp vào nhóm đáng kể theo tiêu chí của ủy ban.
Ủy ban được thành lập ngày 13/5/2026, sau khi đợt rà soát chất lượng nội bộ bắt đầu từ tháng 1/2026 phát hiện dấu hiệu sai phạm tại nhiều cơ sở.
Ông Mitsuya Kishida, khi đó là Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc điều hành Nidec, phát biểu tại cuộc họp báo ở Tokyo ngày 4/9/2026 về kết quả điều tra của ủy ban gồm các chuyên gia bên ngoài do tập đoàn thành lập. Ông từ chức ngày 29/9/2026.
Cũng trong tháng 5/2026, Nidec thông báo đã phát hiện hơn 1.000 hành vi có dấu hiệu sai phạm chất lượng xảy ra từ năm 2020 đến năm 2025 trong các lĩnh vực thiết bị gia dụng, ô tô, công nghệ thông tin và các lĩnh vực kinh doanh khác.
Cuộc điều tra kéo dài đến ngày 2/9/2026, bao gồm khảo sát gần 98.000 lãnh đạo và nhân viên tại 305 cơ sở sản xuất, phát triển của tập đoàn.
Hơn 95% vụ việc liên quan đến thủ tục thay đổi sản xuất
Theo báo cáo, cuộc điều tra xác định tổng cộng 844 vụ việc liên quan đến bảo đảm chất lượng, gồm 60 vụ việc được xếp vào nhóm đáng kể và 784 vụ việc thuộc nhóm không đáng kể, cùng với 6 trường hợp riêng biệt về việc ghi nhãn xuất xứ hoặc sai sót trong thủ tục hải quan.
Số vụ việc phân bổ theo từng đơn vị kinh doanh của Nidec như sau:
Các vụ việc tập trung tại ba đơn vị kinh doanh - Nidec Instruments, Nidec Mobility và Nidec Techno Motor - chiếm tổng cộng khoảng 90,9% tổng số vụ việc.
Xét theo loại vi phạm, có 805 trường hợp, tương đương khoảng 95,4% tổng số vụ việc, liên quan đến vi phạm thủ tục thay đổi 4M. Đây là những thay đổi về nhân sự, máy móc, vật liệu hoặc phương pháp sản xuất, thử nghiệm, kiểm tra mà không thông báo trước hoặc xin chấp thuận của khách hàng theo thỏa thuận.
(*) 4M - Man (Con người), Machine (Máy móc), Material (Nguyên vật liệu) và Method (Phương pháp).
Các vi phạm còn lại gồm 22 trường hợp làm sai lệch hoặc làm giả kết quả thử nghiệm, kiểm tra; 11 trường hợp vi phạm điều kiện kiểm tra và sản xuất; 4 trường hợp sử dụng hoặc vận chuyển sản phẩm không đạt chuẩn hay chưa được phê duyệt; 2 trường hợp vi phạm quy định lập và quản lý hồ sơ linh kiện, vật liệu.
Hãng sản xuất động cơ Nhật Bản xin lỗi vì gian lận trong các cuộc thử nghiệm sản phẩm, dán nhãn sai và nhiều vấn đề khác.
Các vụ việc điển hình được ủy ban phân tích cho thấy những vi phạm này diễn ra như thế nào tại nhà máy. Chẳng hạn như, tại một nhà máy thuộc Khối kinh doanh động cơ cỡ nhỏ - SPMS, nhân viên đã nới lỏng tiêu chí đánh giá nội bộ mà không được khách hàng chấp thuận và sửa dữ liệu kiểm tra gửi cho khách hàng trong nhiều năm.
Ngay cả sau khi vấn đề được phát hiện, các bộ phận liên quan không báo cáo cho khách hàng hoặc cải tiến quy trình để khắc phục triệt để, mà còn thiết lập thành quy định nội bộ cho phép sửa dữ liệu trong một số điều kiện.
Tại công ty Nidec Mobility, nhằm giảm chi phí, đơn vị đã sử dụng vật liệu bị cấm theo thỏa thuận với khách hàng mà không được khách hàng chấp thuận. Sau khi phát hiện sự việc, đơn vị dựa vào các thử nghiệm kiểm chứng nội bộ để kết luận rủi ro chất lượng ở mức thấp và không báo cáo ngay cho khách hàng.
Hay tại Nidec Instruments, đơn vị ghi các giá trị tiêu chuẩn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật thành số đo thực tế đối với những phép kiểm tra chưa được thực hiện, đồng thời gửi cho khách hàng các báo cáo thể hiện rằng việc kiểm tra đã hoàn tất.
Ngoài 844 vụ việc trên, cuộc điều tra xác định riêng 6 trường hợp liên quan đến thông tin xuất xứ và thủ tục hải quan. Trong đó có việc không rà soát lại xuất xứ khi thay đổi quy trình hoặc địa điểm sản xuất, khiến tính chính xác của thông tin trên nhãn hàng, chứng từ thông quan hoặc giấy chứng nhận xuất xứ bị đặt nghi vấn, cùng với việc xác định sai trị giá khai báo hải quan.
Áp lực giảm chi phí, đảm bảo sản lượng
Ủy ban điều tra nhận định các sai phạm có nguyên nhân khác nhau, nhưng phần lớn không xuất phát từ mục đích thu lợi cá nhân trực tiếp. Chúng hình thành và kéo dài qua những quyết định được đưa ra dưới áp lực đạt mục tiêu kinh doanh, cắt giảm chi phí và đáp ứng tiến độ giao hàng.
Nidec mở rộng nhanh chóng thông qua các thương vụ mua bán, sáp nhập, đạt quy mô 354 công ty vào cuối tháng 9/2025 và 305 cơ sở sản xuất, phát triển tại 31 quốc gia vào tháng 6/2026. Tuy nhiên, hệ thống quản trị chưa được củng cố tương xứng với quy mô và mức độ phức tạp của tập đoàn.
Cuộc họp báo của Nidec về công bố các vấn đề sai phạm chất lượng
Theo ủy ban, các mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn và giảm chi phí chưa phù hợp với thực tế vận hành của từng đơn vị. Việc đánh giá, giám sát rủi ro chất lượng và quản lý quá trình chuyển giao kinh doanh, sản xuất còn thiếu hiệu quả. Bộ phận bảo đảm chất lượng thiếu nguồn lực và chưa thực hiện đầy đủ chức năng kiểm soát độc lập, khiến sai phạm không được phát hiện, ngăn chặn và khắc phục kịp thời.
Nidec cho biết nghiêm túc thừa nhận những vấn đề được chỉ ra trong báo cáo, đồng thời cam kết trở lại các nguyên tắc nền tảng của monozukuri - tinh thần Nhật Bản trong chế tạo đề cao tay nghề, niềm tự hào nghề nghiệp và nỗ lực không ngừng hướng tới sự hoàn thiện - để chuyển sang phương thức quản trị lấy chất lượng làm trọng tâm.
Xã hội Nhật Bản có tỷ lệ tội phạm tương đối thấp, tự hào về cách ứng xử hài hòa và sự chú trọng đến từng chi tiết. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng các quy định và tiêu chuẩn quá khắt khe khiến người lao động che giấu sai sót tại nhà máy.
Năm 2017, Kobe Steel thừa nhận tình trạng làm giả kết quả kiểm tra trên diện rộng, còn nhà sản xuất sợi Toray thừa nhận sửa đổi dữ liệu. Năm 2016, Mitsubishi Motors cho biết nhân viên đã làm sai lệch dữ liệu về mức tiêu hao nhiên liệu. Hãng ô tô này cũng từng vướng vào bê bối lớn về che giấu lỗi xe vào đầu những năm 2000.
