Từ 1/1/2027, hàng hoá rủi ro cao bắt buộc phải truy xuất nguồn gốc trên Nền tảng quốc gia

Đây là nội dung quan trọng nằm trong Nghị định số 372/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, vừa được Chính phủ ban hành ngày 29/9/2026. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027.

Theo Nghị định, hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thông qua Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa theo quy định tại Nghị định này được thực hiện theo lô, mẻ sản xuất, kinh doanh hoặc đến từng đơn vị sản phẩm, hàng hóa căn cứ vào mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa.

Cụ thể, đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao, việc định danh, xác thực dữ liệu chủ về sản phẩm, hàng hóa và truy xuất nguồn gốc được thực hiện bắt buộc.

Danh mục, lộ trình áp dụng, phương thức thực hiện theo lô, mẻ sản xuất, kinh doanh hoặc đến từng đơn vị sản phẩm, hàng hóa, sự kiện trọng yếu và yêu cầu dữ liệu chuyên ngành do bộ quản lý ngành, lĩnh vực xác định, quyết định theo thẩm quyền, bảo đảm tính khả thi, phù hợp với năng lực của doanh nghiệp và đặc thù phát triển của từng ngành hàng.

Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thực hiện chức năng kỹ thuật về định danh, xác thực, đối chiếu, lưu vết, kết nối và chia sẻ dữ liệu trên cơ sở danh mục, lộ trình và yêu cầu chuyên ngành đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành.

Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro thấp, việc định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được khuyến khích thực hiện tự nguyện theo quy định tại Nghị định này.

Nghị định cũng quy định đối với sản phẩm, hàng hóa xuất khẩu, việc áp dụng định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác. Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân chủ động áp dụng để đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu, thị trường xuất khẩu và hoạt động thương mại quốc tế.

Nghị định không áp dụng đối với hàng hóa tạm nhập tái xuất, quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển và hàng hóa nhập khẩu gửi kho ngoại quan để xuất khẩu sang nước thứ ba. Sản phẩm, hàng hóa thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, cơ yếu có yêu cầu bảo mật về nguồn gốc, xuất xứ cũng không thuộc diện áp dụng bắt buộc.

Truy xuất nguồn gốc trên Nền tảng quốc gia

Theo quy định, hoạt động truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa được thực hiện trên môi trường số thông qua mã UID trên Nền tảng quốc gia. Việc truy xuất phải được ghi nhận thông qua khởi tạo các chứng chỉ số qua mã UID, nhằm bảo đảm tính toàn vẹn, khả năng xác minh và truy vết độc lập.

Chứng chỉ số được khởi tạo đối với các sự kiện trọng yếu trong quá trình sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, lưu thông và tiêu dùng, trong đó có việc xuất hóa đơn, ghi nhận thời điểm cơ quan hải quan quyết định thông quan.

Tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm đối với từng sự kiện trọng yếu trong chuỗi cung ứng có trách nhiệm bảo đảm khởi tạo chứng chỉ số tương ứng thông qua mã UID của sản phẩm, hàng hóa, trừ trường hợp dữ liệu đã được đồng bộ về Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa.

Các chứng nhận chất lượng, giấy chứng nhận xuất xứ, chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn và giấy tờ khác gắn với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao được số hóa, xác thực, kết nối, đồng bộ với Nền tảng quốc gia theo lộ trình và tiêu chuẩn dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền quy định. Các giấy tờ đối với hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp được khuyến khích số hóa.

Đáng chú ý, các chứng chỉ số về chứng nhận chất lượng, xuất xứ, hợp quy, hợp chuẩn và giấy tờ khác gắn với sản phẩm, hàng hóa đã được khởi tạo trên Nền tảng quốc gia có giá trị sử dụng như bản chính.

Nghị định áp dụng đối với cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân sản xuất, chế biến, gia công, kinh doanh, phân phối, nhập khẩu, vận chuyển, lưu kho sản phẩm, hàng hóa; tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực điện tử và các tổ chức, cá nhân tham gia khai thác, sử dụng thông tin trên Nền tảng quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa.