Hàn Quốc kêu gọi người dân 'đứng hai bên' thang cuốn

Theo Bộ Nội vụ và An toàn Hàn Quốc (MOIS), chiến dịch kêu gọi người dân đứng hai bên thang cuốn sẽ được triển khai với sự phối hợp của Cơ quan An toàn Thang máy Hàn Quốc (KoELSA), dự kiến kéo dài trong giai đoạn 2026 - 2030. Mục tiêu không chỉ là điều chỉnh hành vi sử dụng thang cuốn, mà còn giải quyết các vấn đề an toàn và chi phí vận hành đang ngày càng được đặt ra.

Từ “chuẩn mực xã hội” đến áp lực thay đổi

Thực tế, văn hóa sử dụng thang cuốn tại Hàn Quốc không phải là một chuẩn mực cố định, mà đã trải qua nhiều lần điều chỉnh trong khoảng ba thập kỷ qua.

Vào cuối những năm 1990, khi chưa có quy tắc rõ ràng, chính phủ và các tổ chức xã hội bắt đầu vận động người dân đứng thành một hàng trên thang cuốn. Thói quen này nhanh chóng lan rộng, đặc biệt trong giai đoạn World Cup 2002, khi Hàn Quốc đẩy mạnh các chiến dịch xây dựng hình ảnh trật tự, văn minh trong mắt du khách quốc tế.

Từ đó, quy tắc “đứng phải - đi trái” dần trở thành một phần quen thuộc trong văn hóa giao thông đô thị, đặc biệt tại các hệ thống tàu điện ngầm.

Tuy nhiên, đây không phải là lần đầu tiên chính phủ Hàn Quốc tìm cách thay đổi thói quen này. Năm 2007, một chiến dịch tương tự đã được triển khai, khuyến khích người dân đứng ở cả hai bên nhằm giảm tải lệch và nâng cao an toàn. Do thiếu sự ủng hộ từ công chúng và chưa có cơ sở dữ liệu thuyết phục, chiến dịch đã bị dừng vào năm 2015.

Dữ liệu an toàn và cảnh báo kỹ thuật

Lần trở lại này, Chính phủ Hàn Quốc đưa ra cách tiếp cận khác: dựa trên dữ liệu thay vì chỉ kêu gọi hành vi.

Theo thống kê, trong giai đoạn 2016–2025 đã xảy ra 135 vụ tai nạn thang cuốn nghiêm trọng. Trong đó, 66,7% liên quan đến lỗi người sử dụng, và riêng các trường hợp té ngã chiếm tới 77,8%. Đáng chú ý, phần lớn nạn nhân là người từ 65 tuổi trở lên.

Một số vụ việc điển hình xảy ra khi người sử dụng cố gắng di chuyển hoặc tránh sang bên để nhường đường, dẫn đến mất thăng bằng và ngã. Điều này đặt ra câu hỏi về tính phù hợp của thói quen vừa đứng vừa đi trên một thiết bị vốn được thiết kế cho trạng thái đứng yên.

Ở góc độ kỹ thuật, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc đứng lệch một bên khiến các bộ phận như bánh xích và ray dẫn hướng bị mài mòn nhanh hơn tới hơn 95% so với phía còn lại. Sự mất cân bằng này đồng thời rút ngắn chu kỳ sửa chữa, đại tu khoảng 15–20%, kéo theo chi phí bảo trì gia tăng đáng kể.

“Thang cuốn ban đầu được thiết kế với giả định rằng tất cả người dùng sẽ đứng yên,” Jang Gye-ryeon, một trong những nhà nghiên cứu của nhóm dự án cho biết: “Việc xếp hàng một lối đi duy nhất, tạo không gian cho người đi bộ hoặc chạy trên thang cuốn, làm tăng cả nguy cơ trục trặc và khả năng xảy ra tai nạn.”

Thách thức từ thói quen và tâm lý xã hội

Dù có cơ sở về an toàn và kỹ thuật, chính sách mới vẫn đối mặt với không ít hoài nghi. Nhiều người đi làm cho rằng việc đứng cả hai bên có thể làm giảm tốc độ lưu thông, đặc biệt trong giờ cao điểm, khi từng phút đều có ý nghĩa quyết định đến việc kịp chuyến tàu.

Một nhân viên văn phòng 32 tuổi cho biết: “Buổi sáng tôi luôn phải chạy đua với thời gian. Nếu mọi người đều đứng cả hai bên, việc di chuyển sẽ chậm lại và có thể khiến tôi lỡ chuyến tàu.”

Bên cạnh đó, yếu tố tâm lý xã hội cũng là một rào cản lớn. Việc “đứng yên” ở cả hai bên có thể đi ngược lại kỳ vọng ngầm của những người phía sau, tạo ra áp lực vô hình đối với người sử dụng.

Giới chức Hàn Quốc thừa nhận rằng thay đổi này không thể diễn ra trong thời gian ngắn. Thay vì áp đặt quy định, chiến dịch sẽ tập trung vào việc thay đổi nhận thức: người dân không nên cảm thấy bị áp lực hay bị chỉ trích khi lựa chọn đứng yên trên thang cuốn.