Bộ Công Thương để xuất bổ sung khái niệm 'hàng giả' trong Luật Thương mại

Bộ Công Thương đang soạn thảo dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong đó, Bộ đề xuất chính sách tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn trong quy định về hàng giả trong Luật Thương mại.

Theo Bộ Công Thương, Luật Thương mại hiện mới dừng lại ở việc đề cập đến hàng giả trong một số quy định có liên quan, nhưng không có điều khoản giải thích thế nào là "hàng giả". Trong khi đó, khái niệm và các tiêu chí xác định hàng giả lại được quy định chủ yếu tại Nghị định số 98/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại.

Cách tiếp cận này dẫn tới nghịch lý: Một hành vi có tính chất nguy hiểm cho xã hội, xâm hại nghiêm trọng đến trật tự thị trường, nhưng lại chưa được “định danh” đầy đủ ở cấp luật. Điều này khiến việc áp dụng pháp luật thiếu thống nhất giữa các lĩnh vực, đặc biệt trong mối liên hệ giữa xử lý hành chính và xử lý hình sự, cũng như giữa quản lý thị trường, hải quan, công an và các cơ quan chức năng khác

Trước thực trạng trên, trong quá trình xây dựng Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại và các luật liên quan,  Bộ Công Thương đề xuất bổ sung thêm 1 khoản tại Điều 3 của Luật Thương mại về giải thích từ ngữ liên quan đến hàng giả, cụ thể:

"Hàng giả" bao gồm:

a) Hàng hóa có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc bản chất tự nhiên, tên gọi hoặc giá trị sử dụng, công dụng dự định của hàng hóa; hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng hoặc có giá trị sử dụng, công dụng không đúng so với giá trị sử dụng, công dụng đã công bố hoặc đăng ký;

b) Hàng hóa có ít nhất một trong các chỉ tiêu chất lượng hoặc đặc tính kỹ thuật cơ bản hoặc định lượng chất chính tạo nên giá trị sử dụng, công dụng của hàng hóa đạt tỷ lệ dưới mức do Chính phủ quy định so với mức tối thiểu quy định tại quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố áp dụng hoặc ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa;

d) Thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật không có hoạt chất; không có đủ loại hoạt chất đã đăng ký; có hoạt chất khác với hoạt chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa; có ít nhất một trong các hàm lượng hoạt chất chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu quy định tại quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố áp dụng;

đ) Hàng hóa có nhãn hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu, phân phối hàng hóa; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố, mã số mã vạch của hàng hóa hoặc giả mạo bao bì hàng hóa của tổ chức, cá nhân khác; giả mạo về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa hoặc nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa;

e) Tem, nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa giả bao gồm: đề can, nhãn hàng hóa (bao gồm cả nhãn điện tử, hộ chiếu số của sản phẩm, hàng hóa), bao bì hàng hóa, các loại tem chất lượng, dấu chất lượng, tem truy xuất nguồn gốc, phiếu bảo hành, niêm màng co hàng hóa hoặc vật phẩm khác của tổ chức, cá nhân kinh doanh có chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân khác; giả mạo tên thương mại, tên thương phẩm, mã số mã vạch, mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố của hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa của tổ chức, cá nhân khác.

g) Hàng hóa khác mà Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Pháp lệnh của Ủy ban Thường vụ Quốc hội có quy định là hàng giả".

Bộ Công Thương cho biết, việc quy định khái niệm "hàng giả" ở cấp Luật giúp củng cố cơ sở pháp lý, hiệu lực của khái niệm "hàng giả" từ đó áp dụng thống nhất, không chỉ giới hạn trong xử lý các hành vi vi phạm mà còn tạo cơ sở thúc đẩy biện pháp quản lý, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo trong phát hiện "hàng giả", từ đó nâng cao hiệu quả của công cuộc đấu tranh, phòng, chống sản xuất, buôn bán hàng giả, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, doanh nghiệp, bảo vệ an ninh, an toàn sức khỏe cho Nhân dân, góp phần phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Đối với doanh nghiệp: Việc quy định khái niệm "hàng giả" trong Luật Thương mại có ý nghĩa quan trọng và trực tiếp trong việc bảo đảm ổn định thị trường, từ đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp trong sản xuất, kinh doanh, đặc biệt là những doanh nghiệp chân chính, có hàng hóa bị làm giả, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, đảm bảo uy tín, chất lượng và sự phát triển của các doanh nghiệp trong nền kinh tế.

Đối với tổ chức, cá nhân: Việc quy định khái niệm "hàng giả" trong Luật Thương mại tạo cơ sở cho công cuộc đấu tranh, phòng, chống sản xuất, buôn bán hàng giả, qua đó góp phần bảo đảm quyền được bảo vệ về sức khỏe, tính mạng, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, những người tiêu dùng.