Dự thảo được lấy ý kiến đến ngày 24/6/2026.
Tại tờ trình dự thảo, Bộ Công an đánh giá, hiện nay Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đang quy định công trình, phương tiện giao thông thuộc diện thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy để đưa vào khai thác, sử dụng thì phải thực hiện hai thủ tục hành chính là thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy.
Việc thực hiện đồng thời hai thủ tục này bản chất đều nhằm một mục đích là để xem xét, đánh giá, kiểm tra, đối chiếu việc chấp hành các quy định của pháp luật, việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong xây dựng công trình, thiết kế phương tiện giao thông để bảo đảm theo đúng hồ sơ thiết kế đã được thẩm định khi đưa công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng.
Cán bộ công an kiểm tra phương tiện chữa cháy.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc thực hiện đồng thời cả hai thủ tục này trước khi đưa công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng là không cần thiết vì gây khó khăn, tốn kém, phát sinh chi phí, thời gian, nguồn nhân lực và phải bảo đảm các điều kiện cần thiết để tổ chức thực hiện trong khi nếu chỉ thực hiện một thủ tục là thẩm định thiết kế thì vẫn đạt được mục đích như nêu trên.
Do đó, để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao ý thức, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong hoạt động phòng cháy, chữa cháy, dự thảo luật dự kiến sửa đổi theo hướng: bỏ quy định kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy và thực hiện công tác hậu kiểm kết hợp với kiểm tra an toàn về phòng cháy, chữa cháy sau khi công trình, phương tiện được đưa vào khai thác, sử dụng.
Theo cơ chế mới, việc quy định dự án công trình, phương tiện giao thông chỉ phải thực hiện một thủ tục là thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy.
Thay vì chờ cơ quan quản lý chuyên ngành kiểm tra và chấp thuận kết quả nghiệm thu như trước đây, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình hoặc chủ phương tiện giao thông được quyền tự chấp thuận kết quả nghiệm thu để đưa công trình, phương tiện vào khai thác, sử dụng.
Chủ đầu tư tự chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật
Mặc dù bỏ bước kiểm tra nghiệm thu trước khi vận hành, dự thảo vẫn duy trì cơ chế hậu kiểm.
Cụ thể, dự thảo sửa đổi điểm a khoản 2 Điều 11 theo hướng cơ quan quản lý sẽ kiểm tra việc chấp hành nội dung đã được thẩm định thiết kế đối với công trình, phương tiện đang hoạt động thực tế.
Đồng thời, dự thảo cũng sửa đổi khoản 5 Điều 14 để tiếp tục nghiêm cấm hành vi làm giả hoặc làm sai lệch kết quả thẩm định thiết kế, kết quả nghiệm thu PCCC.
Theo cơ chế mới được đề xuất, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình hoặc chủ phương tiện sẽ phải tự chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về việc thi công, giám sát thi công và nghiệm thu theo đúng thiết kế, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đã áp dụng.
Nếu quá trình hậu kiểm phát hiện sai phạm hoặc xảy ra sự cố do nghiệm thu không đúng quy định, chủ đầu tư sẽ phải chịu trách nhiệm theo quy định pháp luật.
Thẩm định thiết kế và kiểm tra nghiệm thu phòng cháy chữa cháy bản chất là cùng một mục đích, làm cả hai là không cần thiết, gây tốn kém, lãng phí thời gian và nguồn lực.
Người dân, doanh nghiệp được lợi gì?
Theo cơ quan soạn thảo, việc bãi bỏ thủ tục trên sẽ góp phần cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, rút ngắn thời gian đưa công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng.
Đối với chủ đầu tư, chủ phương tiện giao thông, cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành sẽ cắt giảm được các chi phí phát sinh, không gây áp lực phải bảo đảm nguồn nhân lực.
Đồng thời bảo đảm các điều kiện cần thiết để tổ chức thực hiện kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy.
Nâng cao ý thức, trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ phương tiện giao thông, cơ quan, tổ chức, cá nhân trong trong hoạt động đầu tư xây dựng công trình, sản xuất, lắp ráp, đóng mới, hoán cải phương tiện giao thông...
Từ đó có trách nhiệm thực hiện toàn diện, đầy đủ và chịu trách nhiệm trước pháp luật trong việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, thi công, giám sát thi công, nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy và đưa công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng.
