Nhiều thay đổi quy định thuế đối với cá nhân và hộ kinh doanh

Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung đã giới thiệu về một số điểm mới nổi bật của Luật Thuế thu nhập cá nhân. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, riêng các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh, từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Theo giới thiệu của cơ quan chủ trì soạn thảo, Luật đã sửa đổi, hoàn thiện quy định về cách tính thuế, thu nhập chịu thuế đối với từng loại thu nhập. Bổ sung quy định về nhóm thu nhập khác thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân. Như, thu nhập từ chuyển nhượng tên miền quốc gia Việt Nam ".vn"; thu nhập từ chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính, chuyển nhượng tín chỉ các bon; thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng; thu nhập từ chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá theo quy định của pháp luật; thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số…

Tiền lương làm thêm giờ, làm ban đêm được miễn thuế thu nhập

Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, luật đã sửa đổi, hoàn thiện toàn diện quy định về thu nhập chịu thuế và cách tính thuế đối với từng nhóm thu nhập. Đáng chú ý, phạm vi thu nhập chịu thuế được mở rộng, bổ sung nhiều loại hình mới phát sinh trong thực tiễn, như thu nhập từ chuyển nhượng tên miền quốc gia ".vn"; chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon; chuyển nhượng vàng miếng; chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá; chuyển nhượng tài sản số.

Song song với việc mở rộng diện chịu thuế, luật cũng gia tăng đáng kể các khoản thu nhập được miễn thuế, thể hiện định hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ cao và kinh tế xanh.

Theo đó, thu nhập từ tiền lương, tiền công khi thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được miễn thuế. Cá nhân là nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao, nhân lực công nghệ cao tham gia nghiên cứu và phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược được miễn thuế tiền lương, tiền công trong 5 năm.

Luật cũng miễn thuế đối với lãi trái phiếu chính quyền địa phương; toàn bộ tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ; tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định. Các khoản lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội chi trả, thu nhập từ quỹ hưu trí bổ sung, quỹ hưu trí tự nguyện – dù chi trả hằng tháng hay một lần – tiếp tục được khẳng định thuộc diện miễn thuế.

Đối với lĩnh vực phát triển bền vững, luật bổ sung miễn thuế cho thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon của cá nhân; thu nhập từ lãi trái phiếu xanh; thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu trái phiếu xanh sau phát hành.

Ngoài ra, việc chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nắm giữ từ hai năm trở lên được miễn thuế, đồng thời giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với lợi tức nhà đầu tư cá nhân từ quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản trong thời hạn do Chính phủ quy định.

Cá nhân có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng mỗi năm áp dụng thuế suất 15% trên thu nhập

Một điểm đổi mới có tác động rộng là điều chỉnh ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng mỗi năm, đồng thời cho phép trừ mức này trước khi tính thuế theo tỷ lệ. Luật cũng bổ sung phương pháp tính thuế trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí) đối với hộ, cá nhân kinh doanh, thay vì chỉ tính theo tỷ lệ trên doanh thu như trước.

Theo quy định mới, hộ, cá nhân có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng mỗi năm áp dụng thuế suất 15% trên thu nhập; trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng áp dụng 17%; trên 50 tỷ đồng áp dụng 20%.

Riêng nhóm có doanh thu từ trên 500 triệu đến 3 tỷ đồng được lựa chọn phương pháp tính thuế theo thu nhập hoặc theo tỷ lệ trên doanh thu. Thuế suất đối với một số hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử cũng được điều chỉnh từ 2% lên 5%.

Nâng mức giảm trừ gia cảnh

Liên quan quy định về giảm trừ gia cảnh, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 đã nâng mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế lên 15,5 triệu đồng/tháng (thay vì mức 11 triệu đồng như hiện tại), mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng/tháng (thay vì mức 4,4 triệu đồng như hiện hành).

Theo quy định trong luật, giảm trừ gia cảnh là số tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của người nộp thuế là cá nhân cư trú.

Giảm trừ gia cảnh gồm mức giảm trừ đối với người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm) và mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng.

Trên cơ sở biến động của giá cả, thu nhập, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh này mà không cần căn cứ vào biến động chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trên 20% mới điều chỉnh như quy định hiện hành. Việc này nhằm đảm bảo phù hợp linh hoạt với tình hình kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Cùng với đó, Luật mới đã điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công theo hướng giảm số bậc thuế từ 7 bậc thành 5 bậc và nới rộng khoảng cách giữa các bậc.

Đổi mới tư duy quản lý thuế

Về Luật Quản lý thuế 2025 hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Riêng quy định tại Điều 13 và việc sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Điều 26 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 theo đúng chủ trương xóa bỏ thuế khoán theo Nghị quyết số 68 và Nghị quyết số 198.

Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, Luật Quản lý thuế 2025 bổ sung nguyên tắc cơ quan thuế quản lý theo phân nhóm người nộp thuế. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để cơ quan thuế chuyển từ phương thức quản lý thuế theo chức năng như trước đây sang quản lý theo đối tượng người nộp thuế kết hợp với chức năng.

Luật cũng bổ sung quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện kê khai, tính thuế theo tỉ lệ % trên doanh thu, thuế suất và phương pháp tính thuế quy định của các luật thuế, được cơ quan thuế hỗ trợ thực hiện khai thuế trên cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế và thông tin do người nộp thuế cung cấp.

Với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026, Luật sửa đổi quy định mức doanh thu không chịu thuế giá trị gia tăng (VAT) của hộ, cá nhân kinh doanh là 500 triệu đồng/năm trở xuống để đồng bộ với mức không phải nộp thuế của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Luật cũng lược bỏ quy định về phương pháp khoán thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh tại khoản 3 Điều 12 Luật Thuế giá trị gia tăng để triển khai thực hiện Nghị quyết số 68 và đồng bộ theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Đồng thời lược bỏ quy định về điều kiện hoàn thuế (người mua chỉ được hoàn thuế khi người bán đã kê khai, nộp thuế).

"Việc bãi bỏ quy định này góp phần rút ngắn thời gian hoàn thuế cho doanh nghiệp, đảm bảo đúng trách nhiệm và quyền lợi riêng rẽ của bên mua và bên bán. Việc hoàn thuế được thực hiện thống nhất theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, đảm bảo hiệu quả, chặt chẽ", Thứ trưởng Bộ Tài chính cho hay.